Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

De zadelboom: gewichtsverdeler

De zadelboom dient de last van de ruiter zo gelijkmatig mogelijk over de paardenrug te verdelen, om rugproblemen te voorkomen.
  
Tekst en foto’s: Ilja v.d. Kasteele
  
Sabine vouwt haar regenjas op en bindt hem vast achter haar zadel. Dat zit beter. Een lichte bries waait door haar lange, blonde haren. Ontspannen kijkt ze om zich heen: wat heeft ze uitgekeken naar haar eerste, meerdaagse rit! De 35-jarige amazone denkt zich uitstekend te hebben voorbereid, er kan niets mis gaan…
‘Sabine, schiet op!’ Haar groepsgenoten voor deze week staan al ongeduldig bij de poort te wachten. Sabine stapt op haar paard en snelt naar hen toe. Wat is het toch een heerlijk gevoel, die zachte zit van haar boomloze zadel! Alsof ze plaatsneemt op een comfortabel bankstel.
 
Drukverdeler
Met dit zadel heeft Sabine haar inmiddels vijfjarige Arabier Gasafar enkele jaren geleden zadelmak gemaakt. In tegenstelling tot veel van haar collega-amazones, die vaker bezoek kregen van hun zadelmaker dan dat ze naar de kapper gingen, voelde haar zadel van begin af aan goed en vertrouwd. Wat is toch het nut van een zadelboom, vraagt Sabine zich af terwijl ze wegrijdt. Voor het antwoord op deze vraag hoeft ze – helaas – niet lang te wachten. Als Sabine haar paard op de derde dag van de week wil opzadelen, slaat hij venijnig naar achteren. De pijn in zijn rug blijkt zo hevig, dat Sabine hem nog nauwelijks mag aanraken. Dit heeft ze nog nooit meegemaakt. Zou haar zadel dan toch niet zo goed zijn als gedacht? “Voor een lichte ruiter die uitsluitend licht werk verricht in een bak of die slechts een korte buitenrit maakt, is een boomloos zadel prima geschikt,” legt Daniël Beuse, een zadelmaker uit Finsterwalde uit. “Maar als je de hele dag in het zadel zit en je paard hard laat werken, dan is een dergelijk zadel geen aanrader.” De druk die het gewicht van de ruiter veroorzaakt, moet namelijk zo gelijk mogelijk over de paardenrug worden verdeeld, om blessures te voorkomen. En daarvoor is een relatief harde en stabiele basis nodig. “Denk bijvoorbeeld aan het verschil tussen een plank en een kussen,” licht Beuse toe. “Een kussen is nooit in staat om gewicht te verdelen.”
 
Op ieder potje…
Welk soort zadelboom het meest geschikt is voor jou en jouw paard, wordt bepaald door de stijl waarin jullie rijden. De meeste Engelse zadelbomen zijn gemaakt van verschillende materialen. Traditioneel wordt veel hout gebruikt, soms versterkt met metalen delen, zoals bijvoorbeeld het kopijzer, de voorboog die de vorm bij de schoft van het paard aangeeft. Het kopijzer kan veel pasproblemen geven. Deze moet dezelfde vorm hebben als de schoft en rugspieren van het paard. De boom van een westernzadel is meestal van hout, al zie je ook steeds vaker kunststof bomen in westernzadels. Bij een ‘custom-made’ zadel wordt meestal eerst de kale boom op het paard gepast en daar het zadel omheen gebouwd. Ook kunnen de maten van de rug genomen worden, waarnaar een passende boom wordt gezocht.
 
Te veel druk op de spieren
Bij sportpaarden zoals renpaarden staan de spieren onder hoge spanning en zijn deze relatief goed doorbloed. Voor korte tijd moeten ze topprestaties leveren. Hierbij veroorzaakt ook een klein draagvlak geen schade. Dat is bij een buitenrit van meerdere uren totaal anders. Daarbij wordt voornamelijk gestapt en daardoor worden de spieren minder goed doorbloed. Smalle draagvlakken veroorzaken hier drukplekken. Daarom moet de zadelboom het ruitergewicht over een zo groot mogelijk vlak verdelen. Wie regelmatig afstapt en zijn paard aan de hand meeneemt, geeft de spieren bovendien de kans om bij te komen. Dat geldt ook voor langere pauzes, bijvoorbeeld bij een workshop waarbij de ruiter gewoon in het zadel blijft zitten. Zijn gewicht drukt dan nog eens extra op de spieren en kan hierbij behoorlijke schade aanrichten.
  
Zadelcheck
Om te controleren of de zadelboom nog intact is, leg je het zadel op zijn rug en buig je de voorste delen uit elkaar. Zet het zadel neer en druk van boven op het zadel. Als het zadel op een plek sterker meegeeft dan op een ander of als je een krakend geluid hoort, is de boom mogelijkerwijs gebroken. Het zadel moet in een dergelijk geval door een vakman worden onderzocht.
 
TIP
Annemarie van der Toorn: Heb je een jong paard dat ingereden wordt, let dan wel goed op het zadel. De bespiering van een jong paard is namelijk nog niet ontwikkeld. Wanneer je hem gaat rijden en zijn spieren worden meer ontwikkeld dan kan het zo maar zijn dat je zadel opeens niet meer goed past.