Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Met volle mond: Hoe bitten functioneren

Welke maat? Liever edelstaal, argentaan of aurigaan? Eenvoudig of dubbel gebroken? Regina weet het gewoon niet. Gisteren was ze nog zo blij met haar eerste paard. Maar vandaag staat ze voor de schappen met bitten in de ruitersportwinkel en is ze radeloos. Haar verzorgpaard liep gewoon met een enkel gebroken bit, maar of dat ook de juiste keuze is voor haar eigen paard?
  
Het probleem van het kiezen begint al bij het materiaal. Het is de bedoeling dat het paard tot genotvol kauwen wordt gestimuleerd, zodat de tongspieren kunnen ontspannen. Want als de tongspier gespannen is, heeft dat zijn uitwerking op de spieren in het onderste deel van zijn nek. In de westernsport wordt daarvoor het Sweet Iron gebruikt: roestend ijzer met koperinslagen. Het koper oxideert en veroorzaakt kleine microvolt stroomstootjes. Het licht kriebelen en de ijzerachtige smaak, die door oxidatie wordt veroorzaakt, stimuleren het kauwen. Deze bitten horen dus te roesten. Veel mensen gaan het schoonmaken of denken dat het bit geen goede kwaliteit is. Roest is oxidatie.
  
Bij het klassieke rijden is stabiel edelstaal gebruikelijk. Maar omdat edelstaal de speekselproductie slechts beperkt stimuleert, wordt het vaak met koperstukken gecombineerd. Deze stukken moeten regelmatig op slijtage worden onderzocht, omdat koper zeer zacht is. Soms ontstaat op de bitten een groenachtige aanslag. Een onderzoek van de universiteit Hannover heeft echter uitgewezen dat deze oxidatiesporen niet - zoals vaak gedacht wordt – giftig zijn voor het paard. Behalve de edelstaalbitten bestaan er ook bitten, vervaardigd uit argentaan. Dat materiaal bevat zestig procent koper, maar is desondanks zeer hard.
 
Lengte en sterkte
Als de keuze van het juiste materiaal gemaakt is, komt de volgende vraag: Wat is de juiste lengte en sterkte van het bit? Als het bit in de mond ligt, moet het aan iedere kant een halve centimeter uitsteken. Hoewel de juiste lengte nog vrij makkelijk uit te vogelen is, wordt het bepalen van de sterkte al moeilijker. Met zijn vingers moet de ruiter voelen hoeveel ruimte er tussen de boven- en onderkaak is. Onderzoeken van de universiteit Hannover hebben uitgewezen dat er veel minder ruimte is in de paardenmond dan men ooit dacht. Het gehemelte is vlakker en de tong vult bijna de gehele mondholte. Daarom geldt al lang niet meer: hoe dikker het bit, des te zachter.
Hoewel smalle bitten scherper zijn, kunnen ook dikke bitten in smalle monden onaangenaam inwerken. Daarom moet bij paarden een dikte van minimaal veertien millimeter en bij pony’s een dikte van tien millimeter worden aangehouden. Een stangenbit moet minimaal veertien millimeter dik zijn. Westernbitten zijn over het algemeen smaller, maar ook hier is een minimale dikte van tien millimeter belangrijk. De in de westernsport gebruikelijke ‘Pull and Slack’ methode, waarbij de teugels slechts impulsachtig worden aangenomen en meteen weer ontspannen komen te hangen, kan op die manier precies worden uitgevoerd. Het bit moet zo zitten dat een tot twee rimpels in de mondhoek ontstaan, afhankelijk van de individuele mondvorm. Een uitzondering hierop zijn stangenbitten, waarbij de mondhoek alleen maar ertegenaan ligt.
  
TIP van Annemarie van der Toorn
Als je denkt over een ander bit of je hebt net en nieuw paard en je weet nog niet zo goed wat het best bij hem past, dan is dat best en dilemma. Je kunt tenslotte niet ieder bit kopen om uit te proberen! Een handige tip is dat je eens rondkijkt op de manege. Er zal vast een collega ruiter zijn die het bit waar je aan dacht al heeft. Vraag of je het een paar keer kunt lenen om te kijken hoe hij er op reageert.
Wees wel voorzichtig als het een bit is met een duidelijk andere inwerking. Sommige paarden kunnen daar heftig op reageren. Als je net een nieuw bit in doet loop er dan ven naast terwijl je het bit een beetje laat inwerken. Dan kun je even kijken hoe de reactie van je paard is terwijl je op de grond staan in plaats van dat je in het zadel zit.
 
Zo zit het bit goed. De mond is
ontspannen en gesloten.
Zo zit het bit te hoog. De lippen
drukken op de scherpe kiezen.
Zo zit het bit te laag. De tong kan
over het gebit worden gelegd.
 
Klik hier voor een overzicht van de verschillende bitten