Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Bandages: verkeerd verbonden?

Bijna iedereen maakt gebruik van bescherming van het paardenbeen. Daarbij wordt vaak verkeerd ingeschat wat bandages en dergelijke daadwerkelijk kunnen.
  
Je hebt ze in verschillende kleuren: viesbruin, elegant wit en varkensroze. Niet te vergeten die met de anatomisch gevormde welving, met lamsvacht en met gelpadinlay. We hebben het over beenbescherming voor het paard. Hoe veelzijdig het materiaal en de vindingrijkdom van de fabrikanten ook is, de bandages hebben een ding gemeen: ze moeten verwondingen voorkomen. Maar wat kunnen peesbeschermers, strijklappen, bandages en springklokken daadwerkelijk?
  
Slecht omwikkeld
Dierenartsen twijfelen of de gewrichten daadwerkelijk efficiënt worden ondersteund en of de peeswerking daadwerkelijk kan worden beïnvloed. Hoewel paardenbenen niet de meest stevige zijn van het hele dierrijk, hebben ze sinds de oertijd bewezen dat ze wel degelijk in staat zijn zware lasten te dragen. Waarvoor dus nu deze kunstmatige bescherming? Het antwoord klinkt banaal: om mechanische verwondingen te voorkomen, daarover zijn dierenartsen het eens. Bovendien werd de evolutionaire ontwikkelingsgeschiedenis van het paard niet door Pulvermann, Spins en pirouetten beïnvloed. En ook niet door het gebruik door een ruiter.
  
Vooral bij het springen, bij het Cavalettiwerk of bij oefeningen als de Sliding Stop kunnen makkelijk verwondingen optreden. Of als het dier, vanwege zijn anatomie tot strijken en intrappen in de voorhoef neigt. Dan kan het gebruik van bandages zinvol zijn, vinden experts. Maar: “In het normale dressuurwerk is hun functie zo minimaal dat ze eigenlijk relatief weinig nut hebben”, weet dierenarts Dr. Torben Schulze van de paardenkliniek Burg Müggenhausen bij Keulen zeker. Je maakt niets kapot - mits je de bandages correct gebruikt. Maar juist wat het correcte aanbrengen van bandages betreft, worden veel fouten gemaakt. Bijvoorbeeld als geen onderlaag wordt gebuikt, de enkele meters lange beenbescherming niet helemaal passend zit of te losjes is gewikkeld, als het schuift of tijdens het rijden zelfs loslaat. Echt bedreigend wordt het als de wikkel te strak zit en de bloedstroming belemmerd wordt. Daarom is het constante gebruik van stalbandagen omstreden. Deze worden toegepast in de hoop het aanzwellen van de paardenbenen te voorkomen.
Wat enerzijds natuurlijk wel kan gebeuren als het paard als bewegingsdier 23 uur per dag op stal staat. En anderzijds ook, als de viervoeter daadwerkelijk vanwege ziekte of blessures tot dikke benen neigt. Dan moet er in ieder geval een professional aan te pas komen, die met behulp van medische bandages verlichting verschaft.
  
TIP van Annemarie van der Toorn
Het is altijd goed om af te wegen of je bandages nodig hebt. Bij westernpaarden gebruiken ze soms zelfs bescherming om één van de knieën. Dit omdat bij het spinnen, het onderdeel waarbij het paard snel om zijn achterbeen gaat draaien, sommige paarden steeds de knieën stoten, met vaak enorme dikte tot gevolg. Dan is het echt nodig om een bescherming te gebruiken.
  
Pigmentverlies
Wie puur preventief dagelijks stalbandages gebruikt, loopt het risico van een vicieuze cirkel, waarbij door de constante compressie het bindweefsel behoorlijk verzwakt. Als gevolg daarvan wordt de natuurlijke stroming van de lymfe belemmerd. Met als gevolg dat de benen juist dan neiging tot dikker worden vertonen. Een ander probleem bij permanent gebruik ziet Dr. Sven Reese, vakdierenarts voor anatomie aan de Ludwig Maximilians Universität in München in het verkeerde aanbrengen van de wikkel. “Er ontstaan door vouwen snel drukplekken en schuurplekken. De doorbloeding van de huid wordt verstoord. Het gevolg is pigmentverlies met witte strepen.” Dr. Reese is in ieder geval sceptisch over het algemene nut en de waarde met betrekking tot het verwondingrisico. Want er zou noch anatomisch beargumenteerde invloed op de werking van de pezen worden uitgeoefend noch zou de energie bij het optreden worden geminderd. Dat ziet Dr. Schulze ook zo: “Alleen als de bandage voor honderd procent correct is aangebracht en over het kootgewricht gaat, kan een minimale stabilisering van het gewricht worden bereikt.”
  
Geen peessteun
Kritisch zijn de beide veterinairen ook vanwege de vaak geroemde steunwerking voor de pezen tussen voorknie en hoefgewricht. “Dat kan alleen daarom al niet functioneren, omdat de pees een passief element van het bewegingsapparaat is. Hun trekbelasting verloopt langszijdig. Met een dwarswikkel bereikt men helemaal niets. In tegendeel: het is eerder schadelijk, als de bandage te strak zit.” De anatomie-expert denkt dat bandages bij viervoeters eerder om optische dan op feiten beruste redenen gebruikt worden. Ook al is het wikkelen goed bedoeld. Zinvol vinden de dierenartsen het gebruik van peesbeschermers, strijklappen en hoefglokken tegen slagen of andere uiterlijke inwerkingen. “Afhankelijk van model en materiaal kunnen peesbeschermers een goede beschermfunctie tegen uiterlijke verwondingen vervullen”, weet Dr. Schulze. Vooral omdat het gebruik, als men een goed zittend product voor zijn ros heeft gevonden, heel makkelijk is. Dat geldt ook voor tijklappen en co.
  
Combiproducten
Wat materialen, vormen en kleuren betreft, is de markt bijna onoverzichtelijk groot geworden: van het onderhoudsarme neopreen en de peesbeschermer van edel leer met echte vacht tot de high tech variant met carbon en gelvoeder. Relatief nieuw is de Combi Boot. Voor westernruiters bestaan dit soort producten al langer: want vooral bij pikante oefeningen zoals de Sliding Stop moet het paardenbeen perfect worden beschermd, om ontvelling of zelfs verbranding te voorkomen.
    
TIP van Annemarie van der Toorn
Toen ik vorig jaar op de Universiteit in Zurich was, hebben we uitgebreid gesproken over wat een paard minder blessuregevoelig kon maken op zijn pezen in het onderbeen. Uit deze discussie kwam naar voren dat het heel belangrijk is om je paard op veel verschillende ondergronden te laten lopen. Hij moet zich dan steeds aanpassen en daardoor zal zijn been sterker worden. Als je paard altijd op dezelfde ondergrond loopt, dan is hij meer blessuregevoelig wanneer hij opeens op een andere ondergrond zoals steen moet lopen. Bouw het altijd wel rustig op.