Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Problemen tijdens het rijden

Niets schijnt meer goed te gaan. Zodra Mona de teugels aanneemt, kruipt haar achtjarige, Hannoveraner ruin Pellegrino weg achter de teugels. In draf lijkt de aanleuning steeds zwaarder te worden: Pellegrino slaat met zijn hoofd en verzet zich tegen haar hand. De rijlessen zijn een en al teleurstelling en wanhoop. “Ik heb een aantal verschillende bitten uitgeprobeerd, zijn rug laten nakijken, dagenlang steeds maar gelongeerd en heel voorzichtig een poging ondernomen om hem losjes voor- en neerwaarts te rijden. Maar het werd alleen maar erger. Wat kun je in zo’n geval nog doen?
  
Tekst: Aline Müller / Foto’s: Juniors Bildarchiv, Privat, www.slawik.com
  
Het paard probeert je met zijn gedrag iets te vertellen – je hoeft er alleen maar naar te luisteren”, vindt de Amerikaanse Grand Prix ruiter David de Wispelaere. Pellegrino werd dan ook verder onderzocht, onder andere door de paardentandarts. En die vond al snel de oorzaak van het probleem: een wolfstand onder het tandvlees. “Het bit drukte bij het aannemen van de teugels op de pijnlijke plek, waardoor het paard zich verzette”, aldus dierenarts Kai Kreling. “Het verwijderen van een wolfstand is een kleine, snelle ingreep. Het probleem was in een mum van tijd opgelost.”
 
Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je het gebit verantwoordelijk houdt voor alle gedragsproblemen van je paard en de problemen die jullie tegenkomen tijdens het rijden. Maar alleen als het paard volkomen gezond is en alle omstandigheden kloppen, kan hij goed presteren. Dat is een feit. Behalve dat je je paard op een correcte, paardvriendelijke manier moet houden en verzorgen en dat je werk moet aanbieden dat binnen zijn mogelijkheden past, moet ook de gezondheid van je paard perfect in orde zijn. En daarbij mogen de mond en het gebit van het paard niet worden vergeten.
 
Kai Kreling licht enkele gevallen toe die hij regelmatig in zijn dagelijkse praktijk tegenkomt. Zo kunnen bijvoorbeeld de snijtanden de oorzaak zijn van het verzet tegen de teugel bij de verzameling. Als de stelling van de snijtanden aan de onderkaak afwijkt van die van de bovenkaak, wordt de maalbeweging tussen de kiezen geblokkeerd en ontstaan druk en pijn in het kaakgewricht. Kai Kreling adviseert een afvlakking van de kauwvlaktes van de snijtanden om de maalbeweging te herstellen. Bij de zogenaamde head shakers is het moeilijker om de oorzaak te lokaliseren. Als paarden plotseling overmatig schudden met hun hoofd, weet menig ruiter niet hoe te handelen. Eén van de oorzaken kan een ontsteking van de neusbijholtes zijn. “Als je paard overgevoelig reageert op geklop op het hoofd dichtbij de neusbijholtes, kan een röntgenfoto uitsluitsel bieden. Er kan een infectie in de kaakholtes zitten of misschien een ontsteking van de wortels van de kiezen”, aldus Kreling.
  
Veel ruiters kennen ook deze situatie: het paard hangt tijdens het rijden op het bit en houdt zijn rug gespannen. Is het paard ‘losgelassen’? Nee dus, vooral bij het achterwaarts rijden zal het paard zich verzetten en zijn hoofd omhoog gooien. Desalniettemin, de oorzaak daarvoor hoeft niet per se in de mond liggen. Dit is iets wat als eerste uitgesloten moet worden. Een paardentandarts controleert in dit geval de interdentaalgleuf (de spleet tussen de tanden) en de voorste kiezen. Volgens Kai Kreling kan dergelijk gedrag worden veroorzaakt door haken en wolfstanden. In bovengenoemde casus moet bovendien de stelling van de snijtanden alsook de samenhang – de beweeglijkheid van de onderkaak – worden gecontroleerd. Overgevoeligheid voor druk in de omgeving van het kaakgewricht kan een symptoom zijn. Als het paard zijn rug wegdrukt vanwege gebitsproblemen, kan dat ook samenhangen met het spijsverteringsstelsel. Het maag- en darmstelsel wordt door het bindweefsel aan de onderkant van de wervelkolom bevestigd. Afhankelijk van de hoeveelheid voedsel en de gisting in de darm, voelt het paard spanning. Als het voedsel niet voldoende gekauwd is en er te weinig speeksel wordt aangemaakt, kunnen gebitsproblemen daar de oorzaak van zijn. De gewijzigde gistingsprocessen beïnvloeden het gevoel van welzijn en het paard ondervindt problemen bij het strekken en ontspannen van zijn rug.
  
Gebitsproblemen staan nooit op zichzelf, maar veroorzaken wel met andere, samenhangende symptomen spanningen, bijvoorbeeld in de hals, nek of rug, ze veroorzaken blokkades van wervels of een zwakker immuunsysteem vanwege de ontstekingsprocessen. Wat specifieke problemen voor het paard zelf betreft: die zijn er te over en daar bestaat geen universele oplossing voor. Kijk kritisch naar je eigen training en naar het gedrag van je paard. Wil hij zijn mond niet openen als je het hoofdstel omdoet? En wordt zijn gebit wel regelmatig gecontroleerd? Maar ook het harnachement moet regelmatig worden nagekeken: is het bit misschien aangeslagen? Heeft het bit scherpe hoeken en kanten? Past het hoofdstel goed en heeft het bit de juiste maat? Het is beter een keer te veel te checken dan dat je paard achteraf misschien langdurig moet worden behandeld door een paardentandarts….
  
Is hij niet gewoon ondeugend?
Gedragsstoornissen die plotseling verergeren, kun je niet zomaar afdoen als slecht gedrag. Meestal is het een vraag om hulp omdat het paard pijn heeft. Bij dit soort problemen moet je je daarom afvragen wat de oorzaak zou kunnen zijn, vooral als deze plotseling en zonder duidelijke reden is opgetreden. Alleen als het paard gezond is en de omstandigheden optimaal zijn kan een paard presteren.