Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Rijden in het donker

Sabine Zuckmantel, begeleider van wandeltochten te paard kent ontelbare redenen voor een rit in het donker. In 2000 richtte zij de club ‘Wandelbuitenritten in het Havelland’ (Brandenburg) op. De tochten in het donker stonden van begin af aan op het programma.
  
Tekst: Julia Schay-Beneke / Foto’s: Holger Schupp
  
Het is verstandig om vooraf een route te bepalen en er iets bijzonders van te maken. "Zoek een route waar veel te zien is en probeer je te concentreren op de geluiden in de natuur. Het is echt fantastisch hoe je zintuigen zich instellen op het donker!”
Het is belangrijk om je goed voor te bereiden op een rit in het donker, wil je onderweg niet voor verrassingen komen te staan. In het wilde weg erop losrijden en hopen dat je ogen zich gauw aan het donker aanpassen, is in elk geval geen optie.
Paarden hebben met het donker helemaal geen probleem – zij zien drie tot vier keer beter dan mensen door de zogenaamde restlichtversterker in hun ogen, achter de dunne retina, een soort laag van reflecterende cellen. "Vroeger werd bij het leger principieel in het donker gereden, omdat de waarneming van paarden dan beter is”, vertelt Sabine Zuckmantel. Het is volgens haar een fabeltje dat paarden ‘s nachts sneller schrikken en sterker op geluiden reageren. "Zelf heb ik nog geen verschil opgemerkt tussen hun gedrag overdag of in het donker”, benadrukt zij. "Je hebt een schrikkerig paard of niet, dat is hij dan zowel bij licht als in het donker.” Gevaarlijk zijn de situaties waarin de verscherpte waarneming van je paard wordt verstoord, bijvoorbeeld door de koplampen van een auto. Het kan gebeuren dat een paard bij het oversteken door het licht van de auto wordt verblind en gewoon blijft staan.
  
Hoewel paarden in het donker veel beter zien dan mensen, functioneert hun licht-donker aanpassing zeer traag. Het duurt dus langer tot hun ogen zich weer zo hebben aangepast dat ze minieme lichtinval weer goed kunnen versterken. Hier is maar één oplossing voor: oefenen, oefenen en nog eens oefenen. "Je moet je paard voorbereiden op de dingen die kunnen gebeuren”, waarschuwt Sabine Zuckmantel. "Je kunt bijvoorbeeld op een binnenplaats of een landweg oefenen met wisselende lichtinvloeden of tegemoetkomende schijnwerpers. Net zo lang tot het paard eraan gewend is.” Dit geldt ook voor het rijden met een voorhoofdlamp. Hoewel die het gemak dient van de ruiter, kan deze gevoelige paarden verblinden en hun waarnemingsvermogen negatief beïnvloeden. En het kan zelfs leiden tot oriëntatieproblemen.
  
In de rijbak kun je je paard alvast laten wennen aan constante verlichting. Gebruik daarvoor in ieder geval dezelfde voorhoofdlamp die je later ook bij je buitenritten gaat gebruiken. Zet er dus niet eentje op die constant licht geeft om er vervolgens bij de buitenrit eentje met knipperlicht te gebruiken… Zo’n voorhoofdlamp kan je vooral helpen om in het donker het overzicht te bewaren.
  
Sabine Zuckmantel neemt principieel alleen goed geschoolde paarden en gedisciplineerde ruiters mee tijdens haar ritten. "Dat is echt de basisvoorwaarde!”, benadrukt ze. Onberekenbare paarden die overdag al niet te pijlen zijn, mogen in het donker al helemaal niet mee naar buiten. De ruiters moeten op elkaar kunnen vertrouwen en anticiperend rijden – grappig bedoelde acties zijn echt uit den boze. Let wel: de verkeerswet eist dat paard en ruiter in het donker goed te zien zijn. Paarden worden namelijk gezien als enkelsporige voertuigen. Daarom moeten ze net als een voertuig worden verlicht. In het donker moeten paarden van voren wit licht en van achteren rood licht voeren. Aan deze eisen kun je makkelijk voldoen door een lamp aan je linkerlaars te bevestigen.
Nog veiliger is het natuurlijk om lampen aan beide laarzen te bevestigen. Zuckmantel adviseert het gebruik van lichtgevende beenbeschermers voor je paard (koplampen van auto's schijnen vooral naar beneden en verlichten daarom voornamelijk de paardenbenen) en reflecterende vesten. Daarnaast is een reflecterende zadeldeken aan te raden.
Een tip: reflecterende vesten en overige reflecterende uitrusting zijn ook buiten de ruitershops verkrijgbaar. Bijvoorbeeld bij winkels in bedrijfskleding en veiligheidskleding voor bouwvakkers. Vesten die je verplicht in de auto hebt liggen, zijn eveneens geschikt. Voor kinderen en fietsers zijn allerlei fluorescerende bandjes en stickers verkrijgbaar. Die kun je makkelijk aanbrengen op je kleding.
  
Tips van de professionals
1 Oefen gevaarlijke situaties zoals tegemoetkomende schijnwerpers of beweeglijke lampen (voorhoofdlamp, zaklantaarn van wandelaars) met je paard in de buitenbak of op landweggetjes.
2 Rijd – zo mogelijk – in een groep.
3 Volgens de verkeerswet is de juiste uitrusting verplicht. Verlichting aan je schoenen (wit licht aan de voorkant, rood licht aan de achterkant) kun je aanvullen met reflecterende beenbeschermers, een reflecterend vest en een zadeldeken met reflectoren.
4 Vertrek niet als het mistig of glad is of bij onweer.
5 Overleg met de jachtopziener ter plaatse.
6 De paarden moeten goed getraind zijn en de ruiters gedisciplineerd en anticiperend.
7 Probeer je zenuwen de baas te zijn, anders breng je die over op je paard.
8 Laat je paard wennen aan meer teugelvrijheid, zodat hij zich in het donker zelf kan uitbalanceren.