Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

verhuizen naar een nieuwe stal

Een verhuizing kan voor je paard een ingrijpende verandering zijn. Hij moet niet alleen wennen aan zijn nieuwe omgeving, maar ook de eventuele andere paarden op stal leren kennen. Het is belangrijk om bij een verhuizing niet over één nacht ijs te gaan.

Tekst: Dagmar Barkmann / Foto’s: Holger Schupp


De verhuizing is optimaal voorbereid: de zadelkast is leeg en de inhoud zit in de trailer. De stal waar de Holsteiner Max tot vandaag woonde, is schoongeveegd en het hooinet hangt goed gevuld in de paardentrailer. De grote bruine ruin staat voor de laadklep van de trailer, klaar om als laatst te worden ingeladen. Maar hij weigert om ook maar één stap naar voren te zetten. Hij rekt zijn hals en trekt een gezicht alsof hij wil zeggen: ‘ja, daaag, daar ga ik dus echt niet in’. Terwijl in de nieuwe stal alles al is voorbereid op de komst van Max.

Normaal gesproken stapt Max altijd vrijwillig in de trailer. Alleen vandaag niet. Hij voelt dat er iets aan de hand is. Zijn eigenaresse Maya is vandaag nét wat meer opgewonden dan anders. Al na een paar pogingen om Max in de trailer te krijgen, geeft ze het gefrustreerd op. Vanwege de onverwachte weigeringen van Max is het al later dan verwacht. De bedoeling was dat Max nog bij daglicht zijn nieuw onderkomen zou kunnen verkennen. Dat gaat nu niet meer lukken….


Het gedrag van Max heeft helemaal niks te maken met een beroemde zevende zintuig, licht gedragswetenschapper prof. Dr. Klaus Zeeb toe: "Het paard reageert gewoon op de emoties van zijn mens. Als die nerveus is, voelt een paard dat feilloos aan.” Max toont waarschijnlijk alleen maar wat zijn eigenaresse denkt, namelijk: ik wil helemaal NIET verhuizen. Maar dat moet wel, vanwege haar nieuwe baan. En Max moet mee. Een verhuizing geeft altijd stress. En wat voor ons mensen geldt, geldt zeker voor een paard, weet Dr. Clemens Kampmann van dierenkliniek Wahlstedt: "Als iedereen in je nieuwe woongroep naar jou staart, raak je ook in de stress.”

Wanneer paarden stress hebben, zijn maag- en darmklachten vaak het gevolg. In het ergste geval krijgt een paard zelfs koliek. Als je weet dat je paard snel last heeft van maagproblemen, praat dan eens met je dierenarts over een maagprofylaxe die vanaf zes dagen voor de verhuizing kan worden gegeven. Quarantaine op de oude stal vindt Kampmann niet nodig, een wormkuur daarentegen, drie dagen voor de verhuizing, wel. Veel staleigenaren eisen voor je met trailer en paard naar de nieuwe stal rijdt, een gezondheidscontrole door de dierenarts. Een logisch verzoek, aangezien een staleigenaar niet op besmetting en zieke paarden zit te wachten.


Rustig wennen
Ook Klaus Zeeb ziet overeenkomsten tussen mensen en paarden: "Niet alleen de verhuizing op zich is een reden voor stress bij de paarden, maar ook de integratie in een nieuwe groep!”

Op de stal van de familie Hopp neemt stalbaas Dr. Joachim Hopp nieuwe paarden altijd persoonlijk in ontvangst. Vervolgens leidt hij de nieuwkomer naar een grote stal met een buitenraam, die aan de stallen van de manegepaarden grenst. Hier kan de nieuwkomer zien wat er op stal en buiten gebeurt, maar heeft hij ook de mogelijkheid om zich veilig terug te trekken, als hij daar behoefte aan heeft.

"Tijdens een gesprek voorafgaand aan de verhuizing vraag ik altijd hoe het paard tot nu toe gestald is geweest, welk voer hij heeft gekregen en of hij bekend is met leven in een groep. Paarden die al eerder in een groep hebben geleefd, zijn namelijk makkelijker te integreren”, aldus ingenieur Agrar. Hij runt samen met zijn vrouw Sünje een manege. Op zeventien hectare weidegrond staan tegenwoordig 46 manegepaarden en -pony’s in twee grote gemengde groepen. Daar brengen ze het grootste deel van de dag door. Een nieuw paard moet zo gauw mogelijk met de groep mee kunnen lopen.


De eerste dagen wordt het nieuwe paard regelmatig gecontroleerd. Zodra hij ontspannen eet, drinkt en ontlast, kan de volgende fase van de gewenning beginnen. Het paard wordt met een lief paard uit de groep op de weide dichtbij huis gezet. Daar kunnen de staleigenaren de twee goed in de gaten houden. Belangrijk is dat de paarden onmiddellijk samen kunnen grazen: "Dan zijn ze namelijk niet zo snel geneigd om ruzie te maken. Zo ontstaat al snel saamhorigheid tussen de twee paarden.” De typische eethouding – kauwend met de hals naar beneden – symboliseert namelijk richting de ander: ‘Ik ben een vriend en ik wil geen ruzie’. Vandaar dat men bij de manege kiest voor de weide als eerste contactmogelijkheid in plaats van een paddock. Daar kunnen paarden zich namelijk vervelen en dan is het bijna wachten op ruzie, weet de ervaren opleider.

Kennismaken met de groep
Een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle integratie is dat de nieuweling geen ijzers draagt aan de achterbenen en dat hij een gezonde indruk maakt. Als het eerste gemeenschappelijk grazen zonder problemen verloopt en de paarden na twee tot drie dagen vertrouwd zijn met elkaar, kunnen ze naar de grote weide. Maar dit kan alleen als de andere manegepaarden en privépaarden op stal staan. De staleigenaar laat de nieuweling en zijn vierhoevige nieuwe vriend de weide zien door hen beiden aan de hand langs de omheining te leiden. "We laten de paarden in alle rust kennismaken met de nieuwe omgeving, voor we ze los laten”, aldus Jochim Hopp. "Zo proberen we blessures zo goed als mogelijk te voorkomen.” Als alles goed gaat, worden gedurende de dagen die volgen steeds nieuwe weidebewoners aan de nieuwe groep toegevoegd. "Zo leren de paarden elkaar in kleine groepen kennen en voorkomen we dat alle paarden als idioten door de weide rennen. Zodra de nieuweling ongeveer vijf nieuwe paarden, inclusief de ruin en de merrie die de kudde leiden, heeft leren kennen en alle paarden vreedzaam grazen, kan de hele groep van circa twintig paarden tegelijkertijd naar buiten.”


Er zijn geen vaste regels hoe lang zo’n zachte integratie duurt. "Afhankelijk van het paard kan dat tot tien dagen duren”, zegt Hopp. Tot nu toe heeft hij alleen maar goede ervaringen gehad met deze integratiemethode. Geen wonder, die is namelijk al door zijn vader Dieter Hopp in zestig jaar paardenhouderij uitvoerig toegepast. "Dit kunnen we echter alleen maar zo doen, omdat we amper verloop hebben. Anders zou het te veel werk zijn en is de onrust voor de groep te groot”, geeft Jochim Hopp toe. Laten we hopen dat Max net zo zacht in zijn nieuwe thuis wordt geïntegreerd. Paardenwetenschapper Prof. Dr. Zeeb: "Je moet alleen van stal wisselen, als de voorwaarden voor je paard beter gaan worden. Anders kun je het beter laten zoals het is.”

Tip Annemarie van der Toorn:
Wanneer je paard echt ver weggaat, kan het nodig zijn om een smaakje aan zijn water toe te voegen. Water op een andere plek kan de reden zijn dat je paard koliek krijgt, omdat hij dit water niet wil drinken. Mocht je verder weggaan, leg dan een steen onder de automatische drinkbak zodat deze niet meer werkt. Zet vervolgens een grote waterbak in zijn stal met water waaraan je een smaakje hebt toegevoegd, zoals ORS (via de dierenarts). Voeg steeds iets meer toe zodat hij thuis aan de smaak kan wennen. Wanneer hij vervolgens op de plek van bestemming komt, doe je hetzelfde, maar ga je de bijmenging afbouwen. Door de ORS met smaakje maskeer je de smaak van het water en zorg je ervoor dat het paard geleidelijk aan de smaak van het lokale water went.

Tip Annemarie van der Toorn:
Als je paard niet regelmatig op de trailer wordt vervoerd, ga dan vooraf een paar keer oefenen voordat je echt op pad gaat. Zo went het paard eraan om de trailer op te lopen en om erin te staan. Hij hoeft dan niet direct te rijden en kan als beloning weer terug in de wei of op stal. Soms helpt het ook om je paard een paar keer te voeren in de trailer. Zo krijgt hij een goede associatie. Het vooraf trainen helpt je paard om meer zelfvertrouwen te krijgen, maar het helpt de eigenaar ook!

Verhuizing zonder problemen:

• Kies een grote stal om je paard te laten wennen.
• Laat hem zien waar hij kan drinken.
• Neem krachtvoer mee uit de oude stal, zodat je paard langzaam aan zijn nieuwe voer gewend raakt.
• Laat hem in alle rust de geur van de nieuwe stal opsnuiven en zorg ervoor dat hij zijn nieuwe vriendjes kan zien.
• Een box met een buitenraam is ideaal.
• Neem hem aan het halstertouw mee door de stal en laat hem alles in alle rust zien.
• Zorg voor weidegang met een braaf en sociaal paard (zorg er wel voor dat het andere paard niet aan het voer van jouw paard kan komen).
• Laat hem in het begin niet gelijk met de hele groep naar buiten gaan.
• Zorg voor een veilige omheining.
• Blijf de kennismaking met andere paarden goed in de gaten houden.
• Laat je paard door de dierenarts controleren (als de staleigenaar dat eist).
• Ontworm hem drie dagen voor de verhuizing.
• Verwijder de achter ijzers.• Kijk of hij goed drinkt en eet in zijn nieuwe omgeving.