Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

In de kudde of liever alleen?

Wanneer je kijkt naar hoe dieren leven, dan zul je zien dat sommige diersoorten ervoor kiezen om alleen te zijn, terwijl anderen liever leven in groepsverband. Ze doen dit vanuit de motivatie van voortplanting en om te overleven.

Tekst: Annemarie van der Toorn


Dieren die alleen leven, gaan in de paartijd op zoek naar een mannetje of vrouwtje om zich voort te planten, waarna ze weer hun eigen weg gaan. Hun nageslacht komt hierdoor niet in het gedrang. Dieren die kiezen voor een leven in groepsverband, doen dit, behalve voor de voortplanting, om zich als groep te kunnen verdedigen tegen roofdieren. En om samen te kunnen jagen. Deze dieren zijn niet sterk genoeg om in hun eentje te overleven.

Genoeg voor iedereen?
Je hoort mensen wel eens zeggen dat paarden in hun eentje niet in staat zijn om te overleven. Maar dit is een misverstand. Tuurlijk, paarden kiezen in eerste instantie voor het leven in een groep. Maar de omgeving waarin ze leven, heeft een directe invloed op de grootte van hun harem of kudde. In bepaalde gebieden maken paarden zelfs de keus om alleen te leven. Natuurlijk is het aanbod van voldoende voedsel hierbij doorslaggevend. In gebieden waar veel voer beschikbaar is, zul je zien dat paarden in grotere kuddes samenleven, vaak in haremverband. Er is immers genoeg voedsel voor iedereen. In gebieden met een tekort aan voedsel daarentegen, worden de kuddes kleiner. Hier zie je vaak dat een hengst één merrie heeft en dat er een veulentje bij loopt. De bachelor mannen die nog op zoek zijn naar een eigen vrouwtje, kiezen ervoor om alleen te leven. Of eventueel met één andere man.

Jaloezie
Binnen kuddes zijn er vriendschappen. En je ziet vaak dat er paarvorming is. Uit onderzoek is gebleken dat er ook enige vorm van jaloezie is, binnen een groep. Wanneer er vriendschappen zijn en één van de twee gaat sociaal contact aan met een ander lid van de kudde, dan zal zijn maatje hierop reageren. Hoe de vriendschappen in een kudde exact werken, zijn onderzoekers nog aan het bestuderen.In onze gedomesticeerde omgevingen zie je dat merries onderling hechte vriendschappen kunnen sluiten. Wanneer je een groep merries bij elkaar zet, is voortplanting geen issue, maar al snel zie je overal paarvorming. Alle merries zoeken een maatje. Uit onderzoek is gebleken dat paarden die eenmaal een relatie zijn aangegaan, geen behoefte meer hebben om te socialiseren met andere paarden. Tenzij hun maatje om één of andere reden niet meer bij hen is. Heeft een hengst zijn kudde compleet, dan zal hij niet meer op zoek gaan naar nieuwe leden. Overigens bestaat een harem meestal uit niet meer dan vijf dieren, één hengst, één tot drie merries en hun veulens.

Nieuwe liefde

Paarden die gescheiden worden van hun vertrouwde maatjes, zullen makkelijk een band krijgen met een willekeurig ander paard. Kijk maar eens goed wanneer twee paarden bij elkaar worden gezet. Zeker wanneer ze dag en nacht bij elkaar blijven. Binnen een week of twee is er een relatie ontstaan, die ook blijft wanneer je deze twee paarden in een grotere kudde plaatst. Overigens kan het paard ook zo’n soort relatie aangaan met andere dieren. Denk bijvoorbeeld aan een paard en een geit of een schaap. Dit zal wel pas gebeuren als er geen soortgenoot aanwezig is. Sommige trainers maken hier zelfs gebruik van bij paarden die moeilijker gedrag laten zen. Ze zorgen ervoor dat het paard voor een bepaalde periode geen enkel sociaal contact heeft met een levend wezen. Best wel een extreme methode, maar kan wel effectief zijn. Het paard dat sociaal verwaarloosd is, zal eerder een band aan willen gaan met zijn trainer. Op het eerste gezicht lijkt het nuttig, maar de band ontstaat vanuit de noodzaak om te overleven. Niet vanuit een positieve vertrouwensband, wat eigenlijk altijd de voorkeur heeft.

Rangorde

In de harem en de kuddes sluiten lager in de sociale rangorde geplaatste paarden soms vriendschappen met een hoger geplaatst paard. Uit onderzoek is gebleken dat de lager geplaatste paarden hierdoor vaak beter toegang krijgen tot voedsel. Wat ook interessant is, is dat paarden de neiging hebben om bij voorkeur vriendschappen aan te gaan met paarden van gelijke leeftijd en rangorde. Zij hebben namelijk een zelfde referentiekader.Op een manege of trainingsstal wil het soms wel eens minder prettig zijn wanneer paarden zeer hechte vriendschappen met elkaar sluiten. Je ziet soms paarden die elkaar net kennen en naast elkaar komen te staan, of elkaar ontmoeten in de wei, direct een zeer hechte band vormen. Zo sterk dat ze verlatingsangst laten zien als de ander weggehaald wordt. Dit kan zulke ernstige vormen aannemen dat de paarden niet eens meer gereden kunnen worden. Of niet meer alleen naar buiten willen. Ze lijken nog maar één doel te hebben. En dat is bij elkaar zijn. Vaak is het dan toch beter om ze uit elkaar te halen. Net als bij het afspenen van veulens heeft het even tijd nodig voor ze er aan gewend zijn. Het werkt het best als ze elkaar een tijd niet zien of horen. Paarden sluiten vaak vriendschappen door elkaar te poetsen. Hierbij worden bepaalde gebieden van het lichaam aangeraakt. Het is goed om hier bij het verzorgen van je paard hier rekening mee te houden. Het poetsen of masseren van je paard kan de band met je paard enorm versterken!