Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Een eigen paard kopen: waar moet je op letten?

Na lang wikken en wegen heb je eindelijk een besluit genomen: je gaat je eerste eigen paard kopen! Maar waar moet je op letten bij het uitzoeken van de perfecte viervoeter?
 
Tekst: Kerstin Deeken / Foto’s: Ilja v.d. Kasteele, Marc Rühl, Holger Schupp, www.slawik.com

 
Bij de aanschaf van een paard laten veel kopers zich teveel leiden door het uiterlijk en de vaardigheden van het paard. Niet dat dit niet belangrijk is, maar let wel op dat je een paard uitzoekt dat qua karakter en vaardigheden past bij jouw eigen rijstijl en rijvermogen. Anders kan een ontspannen ritje uitmonden in een groot avontuur. En of je daar nou op zit te wachten…

De overeenkomst
Koopovereenkomsten betreffende paarden worden meestal mondeling gesloten. Op zich doet dit niets af aan de rechtsgeldigheid van een dergelijke overeenkomst. Mocht het echter tot problemen komen tussen koper en verkoper en mocht hier uiteindelijk een rechtszaak uit voortvloeien, dan zijn de mondeling gemaakte afspraken moeilijk aan te tonen. Daarom is het beter om een schriftelijke overeenkomst te sluiten.Het is verstandig het paard klinisch en röntgenologisch te laten keuren door een dierenarts. Aangeraden wordt om in het koopcontract ontbindende voorwaarden op te nemen, bijvoorbeeld dat het koopcontract wordt ontbonden als het paard niet goedgekeurd wordt door de dierenarts.Voor de verkoper geldt een mededelingsplicht, voor de koper een onderzoeksplicht. Kort gezegd betekent dit dat de koper moet onderzoeken of het paard wel aan zijn eisen voldoet en dat de verkoper verplicht is alle informatie aan de koper te verstrekken waarvan hij weet dat deze belangrijk is voor de koper. De verkoper doet er verstandig aan om de informatie die hij op grond van zijn mededelingsplicht aan de koper moet verstrekken, ook op te nemen in het koopcontract.

Gebreken
Kopers van paarden hebben, volgens de Europese wetten, veel rechten. Als een paard binnen zes maanden na de aflevering een gebrek vertoont, zoals kreupelheid, wordt er vanuit gegaan dat dit gebrek al vóór de koop aanwezig was en dat de verkopende partij dus nalatig is geweest. De verkoper moet in zo’n geval aantonen dat het gebrek pas na de ‘overdracht’ is ontstaan. Dit noemt men omgekeerde bewijslast. De koper hoeft alleen maar aan te tonen dát er sprake is van een gebrek, niet wanneer dit gebrek ontstaan is.De koper is verplicht om – wanneer hij een gebrek constateert – dit gelijk te melden aan de verkoper en aan te geven dat hij het koopcontract wil ontbinden. De verkopende partij wordt vervolgens in de gelegenheid gesteld om aan te tonen dat het gebrek ná de koop is ontstaan. Hiervoor dient onder andere de medische keuring. Is de verkoper hier niet toe in staat, dan kan hij een ander paard aanbieden, of trachten het ‘euvel’ te verhelpen. Is vervanging of herstel niet mogelijk, dan wordt de koopovereenkomst ontbonden. De verkoper moet dan ook de gemaakte kosten van de dierenarts, stalling en zelfs eventuele training vergoeden. Overigens kan de overeenkomst alleen ontbonden worden als het gebrek zodanig is dat dit het paard ongeschikt maakt voor het doel waarvoor het is gekocht. Bij het constateren van een medisch gebrek dient de koper direct de dierenarts in te schakelen. Hij moet namelijk vaststellen of het paard al vóór de koop leed aan de ziekte/aandoening.
Om vervelende verrassingen zoals hiervoor beschreven te voorkomen, is het verstandig om – naast de medische controle – een onafhankelijke adviseur mee te nemen die jou kan adviseren over je potentiële aankoop.

Geen roze bril
"Je hebt dus echt iemand nodig, die verstand van paarden heeft, die eerlijk is en die niet gebaat is bij de koop c.q. de verkoop”, aldus Birgit Thelen-Krott, lid van de Mein Pferd lezersraad uit Aken. "De meeste miskopen ontstaan doordat mensen te weinig verstand van zaken hebben.” FN-ruiter Claudia Kaiser uit Willstätt-Legelshurst in Baden-Württemberg adviseert potentiële paardenkopers bij het eerste overleg en begeleidt de toekomstige paardeneigenaar bij de bezichtiging. "Een groot deel van mijn analyse gebeurt al voor het proefrijden van een paard”, aldus Kaiser. "Ik maak een precieze analyse van wat de ruiter wil en wat realistisch is op basis van zijn of haar rijkunst. En daarbij spelen de financiële mogelijkheden natuurlijk een belangrijke rol.”
Zodra de voorwaarden duidelijk zijn, gaat Kaiser zoeken naar een geschikt paard, dat zij samen met de koper gaat bekijken. "Als ik het paard ga bekijken, kijk ik eerst hoe het zich in zijn stal en tijdens het opzadelen gedraagt. Ik kijk naar zijn bouw en observeer zijn gedrag. Vervolgens vraag ik de eigenaar nog eens naar de ontwikkeling van het paard en de reden voor de verkoop.”
Bij het exterieur van het paard let Kaiser vooral op het harmonische totaalplaatje en kijkt ze of het paard zijn hoeven goed neerzet. Ze kijkt of het met zijn hoeven draait en of het toontredig is of een Franse stand heeft. "De grootte van de hoeven is heel belangrijk”, zo benadrukt Kaiser. "Een groot paard met heel kleine hoeven zal op den duur zijn gewicht niet zonder pijn kunnen dragen.”Daarnaast zijn er nog speciale kenmerken voor elke discipline waar op je moet letten: "Een dressuurpaard mag geen korte rug hebben, anders krijgt het problemen om over zijn rug te kunnen komen en soepel te kunnen bewegen. Bij een springpaard is een brede borst belangrijk, met veel ruimte voor de longen. Ook dient een springpaard te beschikken over een sterke achterhand.” Een jong paard laat Claudia Kaiser altijd een keer zonder zadel lopen. Het is zinvol om de eigenaar het paard een keer voor te laten rijden. Zo kun je zien of het paard met een fijne hand is gereden of juist niet. "Als de eigenaar erg terughoudend rijdt, kan het betekenen dat het paard bij veel druk in verzet komt tegen de ruiter”, aldus Claudia Kaiser. "En ook tactfouten kun je op die manier goed herkennen.” Ook westerntrainer Yvonne Steinbock uit Extertal laat elk paard dat voor de verkoop is bestemd eerst voorrijden. "Zo zie ik wat het paard in huis heeft. Ook kan ik een heleboel aflezen aan het gedrag van zijn ruiter: blijft hij maar aan een kant van de rijbak rijden?” Ze raadt aan om het paard ook nog op de wei te bekijken. "Je kunt dan zijn gedrag in een kudde observeren en kijken hoe hij zich gedraagt als je hem weer naar de wei brengt. Wil het liever bij zijn maatjes op de wei blijven? Let hij op degene die zijn halstertouw in handen heeft?”

Kijk ook hoe het paard wordt gehouden. Stefanie Floerke uit Erlangen, ook lid van de lezersraad, zou haar volgende paard bij een gerenommeerde fokker kopen. "Daar kun je vaak moeder, vader, grootmoeder of broers en zussen van je paard bekijken”, aldus de westernruiter. "En je ziet meteen hoe het paard is opgegroeid. Ik heb helaas vaak genoeg gezien dat fokkers die zelfs lid waren van de fokvereniging de veulens in donkere kleine stallen en kleine paddocks zetten.” Als je dan ten slotte zelf in het zadel klimt, is het belangrijk dat je weet wat je wilt en wat je verwacht. "De oefeningen die ik rijd worden uiteraard bepaald door het opleidingsniveau van het paard”, verklaart Claudia Kaiser. "Ik rijd principieel veel overgangen, bijvoorbeeld van halt houden naar achterwaarts richten of van galop naar stap.” Zo kun je zien of het paard goed aan de hulpen is en of het nageeflijk is. "Ik rijd ook oefeningen die de eigenaar niet heeft gereden, maar die passen bij het opleidingsniveau van het paard”, benadrukt de ruiter.

Hup, naar buiten
Zij adviseert tevens om het paard altijd twee keer te rijden. En om een buitenrit met hem te maken. Een paard dat zich in de rijbak voorbeeldig gedraagt, kan buiten helemaal gek worden. Uiteraard is er geen enkel paard perfect, dus je moet een keuze maken wat je wilt bereiken met je nieuwe partner en wat je zelf denkt te kunnen. "Een probleempaard is natuurlijk goedkoper, maar heb jij wel de tijd en de kunde om het paard zijn bokken en steigeren af te leren? Dat moet je als paardenkoper wel goed bedenken”, benadrukt Yvonne Steinbock.
Als je goede hulp hebt, kun je zeker meer uit een paard halen. Tactfouten zijn echter moeilijk op te lossen, als het paard bijvoorbeeld in telgang loopt in plaats van in stap. Als je je droompaard hebt gevonden, raadt advocate Melanie Harms met klem om een schriftelijk contract aan te gaan en daarin het paard zo goed mogelijk te beschrijven. "Leg alles vast wat je met de verkoper hebt afgesproken, ook al lijkt het alsof jullie het over bepaalde dingen eens zijn. Bij een geschil kan niemand zich achteraf meer daar iets van herinneren…”
De verkoper kan door een check door de dierenarts de gezondheidsstaat van zijn paard exact vastleggen en heeft dan iets in handen voor het geval de koper later klachten heeft. Wat de gezondheid betreft: dat kan in een veterinair rapport worden bevestigd. Bij karaktereigenschappen en rijproblemen is dat een stuk moeilijker. In dit geval heb je meestal vakmensen nodig of getuigen. Wie in een dergelijk geval moet bewijzen dat een gebrek al bestond tijdens de overdracht van het paard c.q. dat het nog niet bestond is afhankelijk of de verkoper particulier is (consument) of ondernemer. Ook is het beslissend of de verkoper de aansprakelijkheid voor het paard kan uitsluiten of niet. "Het begrip ‘ondernemer’ heeft in dit geval niets te maken met de zakelijke of fiscale zelfstandigheid”, benadrukt Melanie Harms. "In dit geval kan ook een hobbyfokker ondernemer zijn als hij regelmatig paarden verkoopt. Als een consument een paard koopt van een ondernemer, dan krijg je te maken met de omkeer van bewijslast. Als het gebrek binnen zes maanden na de overdracht van het paard optreedt, wordt wettelijk aangenomen, dat het gebrek al tijdens de overdracht bestond. De verkoper moet in dit geval het tegendeel bewijzen.
Als het gebrek pas na de eerste zes maanden optreedt, moet de koper dit bewijzen. Bij aankoop van een particulier ligt de bewijslast altijd bij de koper. "De positie van de koper bij aankoop van een ondernemer is enorm verbeterd”, aldus Melanie Harms over de wijzigingen aangaande de paardenkoop. "De particuliere koper kan zijn aansprakelijkheid beperken of helemaal uitsluiten. Hij moet dit echter ook actief doen!” Een volledige uitsluiting van aansprakelijkheid is in dit geval alleen buiten de algemene leveringsvoorwaarden mogelijk en daartoe behoren ook voorgeformuleerde contracten die je op internet vindt.

Ondanks rijp beraad vooraf loopt het bij de aankoop van een paard vaak anders dan dat je denkt, ervoeren enkele van onze lezers. Het gebeurt vaak toevallig dat je over je droompaard ‘struikelt’. Net als Kathrin Reufer: zij kocht haar Mort van een dierenbeschermer die het paard en vier andere heeft gered van een slachttransport naar Italië. "Dat zou ik elke keer weer doen”, stelt de lerares uit het Münsterland. "Mort is een super mooi en gezond paard en net als hij worden paarden vaak op deze doodstransporten gezet. Wie het dus aandurft een paard te nemen dat nog niets kan en over diens afkomst je niets weet, en die beschikt over veel geduld en liefde voor zo’n dier, zou dit serieus kunnen overwegen en eens navraag doen bij dierenbeschermers.”

Omgaan met gebreken
Als een paard een gebrek heeft kan de koper, enkele uitzonderingen daargelaten, niet onmiddellijk afstand doen van de koop en aansprakelijkstelling eisen zoals betaling van de dierenartskosten. De verkoper moet eerst de mogelijkheid krijgen om het contract te na te komen waarbij hij óf het gebrek kan verwijderen óf een ander paard kan leveren. Pas als de verkoper weigert het probleem op te lossen of als dit tot twee keer toe misgaat of vervanging door een ander paard geen optie is, kan de koper gebruik maken van zijn rechten. "Bij aankoop van een ondernemer verjaart de kans om zich op een gebrek te beroepen na twee jaar”, aldus Melanie Harms over de belangrijkste termijnen. "Als men niets heeft afgesproken en de aansprakelijkheid niet is beperkt, geldt dit ook voor de particuliere verkoper.” De ondernemer kan de termijn voor tweedehands goederen beperken tot een jaar. Een opgeleid paard geldt doorgaans als ‘gebruikt’.

Controle door de dierenarts
Bij het gebruikelijke aankooponderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen het ‘kleine’ en het ‘grote’ onderzoek. De basis daarvoor is altijd een klinisch onderzoek van de belangrijkste zintuigen en de orgaansystemen zoals het cardiovasculaire stelsel, het ademhalingsapparaat en vooral het bewegingsapparaat. Dat komt overeen met een ‘klein’ onderzoek. Als de paardenkoper meer onderzoeken eist, moet wel duidelijk zijn welke, want de definitie van het ‘grote’ onderzoek is niet duidelijk. Het is bijvoorbeeld gebruikelijk om standaardfoto’s te nemen van de hoeven (hoefkatrol) en de spronggewrichten. Bij fokmerries moeten ook onderzoeken worden doorgevoerd naar de lichamelijke geschiktheid voor de fok. De dierenarts moet elke normafwijking aangeven en deze afhankelijk van de leeftijd en het doel van het paard inschatten en uitleg geven over mogelijke daarmee verbonden risico’s. De resultaten van een dergelijk onderzoek moeten onder de kop gezondheidsgesteldheid in het contract worden vermeld.

Tip van Annemarie van der Toorn:
Helaas komt het steeds vaker voor dat een paard sedatie (verdoving) krijgt voordat jij hem mag rijden. Hierdoor krijg je ter plekke niet het juiste beeld van het paard. Het gebeurt gelukkig nog in een klein aantal gevallen, maar heb je enige twijfel, laat het bloed dan testen door een dierenarts.