Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

De paardenhuid in topconditie

Een gezonde en glanzende vacht is de droom van elke paardeneigenaar. Maar wat moet je doen om de paardenvacht in topconditie te houden? Lees hier alles over de juiste verzorging, noodzakelijke vitamines en het belang van een regelmatige gang naar de weide.
  
Tekst: Julia Schay-Beneke / Foto’s: thejk/Fotolia.com, Julia Wentscher
  
Heb je wel eens een paard zien rollen? Dan zit hij lekker in zijn vacht. De doorbloeding van de huid wordt door het rollen verbeterd en de gezonde haargroei wordt gestimuleerd. Lastige insecten raakt het paard eenvoudig kwijt en het vuil beschermt bovendien tegen nieuwe plaaggeesten. Vooral tijdens de vachtwisseling vinden paarden het heerlijk om te rollen wanneer ze bezweet zijn. Zo droogt hun vacht sneller, waardoor de kans op jeuk aanzienlijk vermindert. Kortom: om huid en haar van het paard gezond te houden, moet je ros regelmatig naar buiten. "De stofwisseling van het paard verloopt via zijn huid”, legt Ulrike Thiel van HippoCampus in Soerendonk uit. "Rollen in het zand heeft een positieve invloed op de stofwisseling, net zoals regelmatige zonnestralen en het contact met andere paarden.
  
Sociale gebaren
"In een kudde krabbelen paarden elkaars vacht. Daarbij worden belangrijke sociale gebaren uitgewisseld”, gaat Dr. Thiel verder. Een paard krabbelt zijn ‘maatje’ daar waar hij het liefst zelf gekrabbeld wil worden. Deze uitwisseling is erg belangrijk. Als het sociale gekrabbel ontbreekt, reageren paarden vaak met typische huidproblemen. "Psychische problemen hebben net zo’n ongunstige invloed op de huid als bij ons mensen”, legt Dr. Thiel uit. De gevolgen kunnen een doffe vacht of slecht genezende wonden zijn.” Ook Dr. Kirsten Schwenzer, dierenarts in de dierenkliniek voor paarden in Lüsche bericht over dergelijke verbanden. "In de menselijke geneeskunde is de huid de spiegel van de ziel. Dierenartsen, die natuurlijke geneeswijzen of homeopathie toepassen, dragen deze kennis over op paarden. Bij zomereczeem wordt steeds vaker een samenhang tussen het optreden of verergeren van de ziekte en psychische factoren, zoals een stalwissel van de beste vriend van het paard, beschreven.”
  
Minder is meer
Welke mogelijkheden heb je als paardeneigenaar om de paardenhuid optimaal te beschermen? En hoe kun je huid en vacht het best verzorgen, zonder hierbij te overdrijven? "Over het algemeen geldt: minder is soms meer”, benadrukt Dr. Kirsten Schwenzer. Zij adviseert om regelmatig met roskam en borstel te poetsen en slechts af en toe met een (milde) shampoo te wassen, bijvoorbeeld als het paard echt vuil is of voor de aanvang van een concours. Belangrijk is dat je in geen geval een shampoo voor mensen gebruikt! "De paardenhuid wordt door de natuurlijke talgproductie beschermd”, verklaart Dr., Schwenzer. "Deze kan net als de pH-waarde door een overmatig gebruik uit evenwicht raken.”
Agressieve toegevoegde stoffen laten de huid poreus worden, waardoor bijvoorbeeld schimmels makkelijk kunnen toeslaan.
  
De vachtverzorging van het paard dient drie doelen: ten eerste worden vuil, verkleefde plekken, schubben en zweet verwijderd. Geadviseerd wordt aan het begin en aan het eind van iedere rit de paardenvacht te borstelen, met name de plekken waar het zadel en het hoofdstel liggen moeten goed worden geborsteld. Eventuele zweet- of vuilresten kunnen anders makkelijk gaan schuren. Als het paard bij warm weer of na het werk veel heeft gezweet, kun je hem afspelen met lauwwarm water. Ten tweede bevorderen krachtige borstelbeurten – net zoals rollen en krabbelen – de doorbloeding van het gehele organisme. Deze massage verhoogt de weerstand en het prestatievermogen van je paard en het stimuleert een gezonde haargroei. Vooral tijdens de vachtwisseling kunnen dode haren jeuk veroorzaken en schuren. Ten slotte wordt de relatie tussen paard en ruiter tijdens de vachtverzorging versterkt. "Bij het poetsen gaat het niet alleen om de zuiverheid”, legt Dr. Thiel uit. "De situatie die op de weides tussen paarden voorkomt, wordt simpelweg nagebootst.”
  
Uitgebalanceerde voeding
Een gezond voedingspatroon speelt voor de feilloze functie van huid en haar een belangrijke rol. Dr. Ingrid Vervuert, dierenarts aan het instituut voor dierenvoeding, voedingsschade en diëtetiek van de veterinair medische faculteit Leipzig, adviseert om het basisvoer bestaande uit hooi en gras selectief met mineraalvoer aan te vullen. Anders kunnen er volgens haar behoorlijke tekorten aan zink, koper of vitamine A optreden. Een tekort aan zink kun je herkennen door slecht genezende wonden of een schilferige huid. Bij pigmentverlies krijgt het paard te weinig koper, bij een gekloofde huid heeft hij een tekort aan vitamine A. "Als de huid echter verdikt, duidt dit op een teveel aan vitamine”, waarschuwt Dr. Ingrid Vervuert. Ook teveel seleen is gevaarlijk en kan leiden tot chronisch haarverlies. "Hier is de grens van toxiciteit snel bereikt”. Bij te weinig biotine dreigen haaruitval en een broze, doffe vacht.
  
Om een droge huid te voorkomen, kan de voeding met normale spijsoliën worden aangevuld. "Visolie is bijvoorbeeld rijk aan Omega-3-vetzuren en ook lijnolie is een zeer hoogwaardig product.” Aparte tekorten zijn vaak moeilijk herkenbaar. Daarom adviseert Dr. Schwenzer in geval van twijfel de porties te berekenen en voederanalyses uit te laten voeren. Een overdosering schaadt meer dan dat het baat.
Als een paard ondanks alle voorzorgsmaatregelen een huidziekte krijgt, moet deze goed worden gediagnosticeerd en behandeld. Vaak is de ziekte een teken van een verzwakt immuunsysteem. Schimmels duiken bijvoorbeeld graag op na een antibioticabehandeling. Typische symptomen hiervoor zijn kale, jeukende plekken en haaruitval. Voorkom verrassingen en desinfecteer je poetsspullen na iedere poetsbeurt. En vergeet ook niet om zadels en andere spullen grondig te reinigen!
Toch kunnen door goede reiniging niet alle huidziekten worden voorkomen. "Bij mok spelen bijvoorbeeld ook andere factoren een rol,” vertelt Dr. Schwenzer. "De hoofdoorzaken zijn vochtige stallen, doornige planten en verkeerd strooisel. Bacteriën, mijten of huidschimmels kunnen het geheel nog verergeren.” Houdt daarom altijd de benen van je paard droog en zorg dat wondjes goed kunnen luchten. In zware gevallen zal de dierenarts een antibiotische zalf voorschrijven zodat je paard gauw weer beschikt over een gezonde huid en een glanzende vacht.
  
De beste huismiddelen
1. Meng Blauwe inkt met shampoo en water, mestvlekken verdwijnen zo als vanzelf.
2. Als kastanjes aan de benen met babyolie worden ingeweekt, kunnen deze daarna eenvoudig worden verwijderd.
3. Eigenaren van schimmels toveren de vacht met een beetje houtskool weer helemaal wit – gewoon over de vuile plekken wrijven, uitborstelen en klaar!
4. Stoffige zwarte paarden kun je met een raamzeem, een microvezeldoekje of een stuk lamsvacht laten glanzen als nooit tevoren.
5. Levertraan is een natuurlijke leverancier van vitamine A. Schenk dagelijks drie eetlepels tot ¼ liter levertraan over het voer.
6. Het regelmatig voeren van biergist heeft een positief effect op huid en haar.
7. Brandnetels versterken het immuunsysteem, bevorderen de haargroei en helpen bij allergieaanvallen.
8. Appelazijn heeft zijn diensten bewezen bij schimmels. Was de getroffen plekken met het azijn en schep een lepel vol over het voer, dat stabiliseert het immuunsysteem.
9. Etherische oliën zoals tea tree olie of lavendelolie verstoren, wanneer ze op de geïnfecteerde plekken worden gebet, het schimmelmilieu.
10. Oplossingen met aluminiumacetaat minderen neteluitslag en allergische huiduitslag met bultjes.
  
TIP van Annemarie van der Toorn:
Je kunt inderdaad heel veel zien aan de huid. Soms zie je de structuur van de haren veranderen en weet je bijna zeker dat er iets met de huid de hand is. Let bij het gebruik van olie wel op bij mooi en zonnig weer. Paarden kunnen hierdoor snel hun neus en huid verbranden.