Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Wormenfamilie: welke wormen zijn er?

Om wormen effectief te kunnen bestrijden, is het belangrijk dat je precies weet welke wormen in jouw paard leven, waar ze actief zijn en wat ze aanrichten.

Tekst: Dominique Wehrmann / Grafieken: Merial GmbH


Kleine bloedwormen (kleine strongyliden)
Er bestaan ongeveer vijftig verschillende kleine strongyliden (kleine bloedworm) met overeenkomstige eigenschappen. Dit is de meest voorkomende wormsoort in een paardenlijf. Infectie in de wei treft voornamelijk twee- tot vijfjarige paarden.
Hoe zien ze eruit? 4 tot 26 mm lang, wit-rood gekleurd.
Aangetaste organen van het paard: volwassen wormen in de dikke darm, larven in het darmslijmvlies.
Gevolgen voor de gezondheid: schade aan het darmslijmvlies en de darmwand, een ruwe vacht, sterke diarree, vermagering, oedeem of zucht aan de benen of onder de buik, risico op dodelijke afloop.
Ontwikkelingscyclus: 1. De eitjes worden in de dikke darm gelegd en vervolgens uitgescheiden. 2. De besmettelijke larven in de eitjes komen tot ontwikkeling. Ze kunnen in de wei zelfs een winter overleven. 3. Larven kruipen langs vochtige grassprieten omhoog en worden tijdens het eten van het gras ingenomen. 4. De larven belanden in de dikke darm, dringen zich door de darmwand heen en ontwikkelen zich verder. Aansluitend keren ze terug naar het binnenste deel van de darm. Ze worden geslachtsrijp, paren en leggen eitjes. Het darmslijmvlies raakt aldus beschadigd. En hoe verraderlijk: in de winter kunnen de larven zich niet in het darmslijmvlies verder ontwikkelen en verlaten de darm dan ook niet. Tijdens een tot op dit moment onduidelijk proces, halen deze larven dat aan het eind van de winter en begin voorjaar met honderdduizenden tegelijk weer in. Dit kan dodelijke gevolgen hebben.

Paardenhorzels (gasterophilus intestinalis)
Dit is geen worm, maar een vlieg van wie de larve het leven van het paard heel onaangenaam kan maken. De eitjes blijven in de paardenvacht plakken (vooral tussen de voorbenen). Je kunt deze alleen verwijderen met een scheermes (voorzichtig met de vacht mee strijken) of een vochtige, warme spons.
Hoe zien ze eruit? De paardenhorzel is 8 tot 18 mm lang, bruin, behaard en lijkt op een kleine hommel. De larven zijn 1,5 cm lang, roodbruin en tongvormig. Het lichaam van deze beestjes bezit meerdere rijen uitsteeksels en ze hebben mondhaken aan hun kop. De eitjes zien eruit als kleine gele puntjes in de vacht van het paard.
Aangetaste organen van het paard: de maag van het paard.
Gevolgen voor de gezondheid: larve I: zwellingen van het gehemelte en ontstekingen aan de tong met gevolg: moeite met kauwen en slikken. Larve II: maagslijmvliesontsteking, maagzweer. Hoewel het zelden voorkomt is ook mogelijk: maagbreuk met als gevolg een buikvliesontsteking. Symptomen: koliek, gebrek aan eetlust, diarree, vermagering, bloedarmoede, ontwikkelingsstoornis, prestatieverlies, verzwakt immuunsysteem.
Ontwikkelingscyclus: 1. Leggen eitjes van juni tot september tussen de haren van de vacht van het paard. 2. Omdat het paard de eitjes van zijn voorbenen likt, komen deze eitjes tijdens het onderlinge contact met zijn weidemaatje op de tong, waardoor de larven in het ontwikkelingsstadium I komen. Ze dringen in het slijmvlies van de mondholte. 3. De larve I vervelt. Larve II trekt verder naar de maag en boort zich met zijn mondhaak vast in het maagslijmvlies. Daar ontwikkelt hij zich tot larve III. 4. Larve III rijpt in de maag en komt in de lente met de mest mee naar buiten. 5. Het verpoppen gebeurt buiten het paardenlijf. 6. Na drie tot vier weken komt de volgende generatie uit het ei. Ook die gaat paren, legt nieuwe eitjes en sterft drie weken later.

Spoelwormen (parascaris equorum)
Deze wormen zien eruit als een witbeige langwerpige regenworm en zijn zo dik als een potlood en bovendien dol op jonge paarden.
Hoe zien ze eruit? 15 -50 cm lang.
Aangetaste organen van het paard: ze bevinden zich vooral in de dunne darm. Larven die elders in het lichaam terechtkomen, sterven af.
Gevolgen voor de gezondheid: bloedarmoede, vermagering, een ruwe vacht, groeiproblemen, koliek, darmafsluiting en/of scheuren in de darm, larven brengen tijdens hun reis door het lichaam ook schade toe aan de ademhalingsorganen.
Ontwikkelingscyclus: 1. De eitjes worden in de dunne darm gelegd, en daarna uitgescheiden. 2. Buiten het paardenlijf rijpen de infectieuze larven in de eitjes. 3. De eitjes met de larven worden tegelijk met het voedsel opgenomen. 4. De larven komen in de paardendarm uit het ei, boren zich door de darmwanden, bewegen zich via het bloed- en lymfesysteem door het lichaam. Vervolgens komen in de longen terecht en ontwikkelen zich daar verder. Aansluitend reizen ze via de luchtpijp, de keel en de maag terug naar de dunne darm. De volwassen wormen blijven in de dunne darm waar ze ook eitjes leggen.

Veulenworm (strongyloides westeri)
Vooral zogende veulens hebben veel last van de veulenworm.
Hoe zien ze eruit? Acht tot negen millimeter lang, zeer dun.
Gevolgen voor de gezondheid: diarree, ontstekingen van de huid.
Ontwikkelingscyclus: 1. De larven ontwikkelen zich vanuit de uitgescheiden eitjes. Ze dringen door de dunne huidplekken het lichaam van het paard in of het paard slikt ze in. 2. Sommige larven bereiken langs de lymfe-bloedbaan en via het hart de longen en dringen daar door tot in de bronchiën. Tijdens de reis door de dunne darm, ontwikkelt de larve zich tot geslachtsrijpe worm. 3. Andere larven trekken via de bloedbaan naar de uier van de merrie en besmetten het veulen via de moedermelk. Als het zogende veulen geïnfecteerd is, scheidt het vanaf de tweede levensweek eitjes uit. Jonge paarden bouwen een immuun bescherming op waardoor ze minder eitjes uitscheiden.

Lintwormen (anaplocephala perfoliata)
Lintwormen zijn echt gemene profiteurs in de darm van het paard.
Hoe zien ze eruit? Drie tot acht centimeter lang, bijna driehoekig, plat, wit, vier zuigmonden aan het hoofd (de punt van de ‘driehoek’).
Aangetaste organen van het paard: de lintworm bevindt zich in de blinde darm (caecum) van het paard, bij de overgang naar de kronkeldarm (ileum).
Gevolgen voor de gezondheid: vermagering, diarree, verstopping en koliek vanwege darminstulpingen. Chronische slijmvliesontsteking en verdikking, darmontsteking en beschadigingen van de darmwand.
Ontwikkelingscyclus: 1. De tussengastheer is de mosmijt. Deze neemt lintwormeitjes op uit de paardenmest. 2. Na twee tot vier maanden zijn de larven uit de eitjes gekomen en bevinden zich dan nog steeds in de mosmijt. 3. Het paard slikt de mosmijt in. De ontwikkeling gaat verder en de larven groeien uit tot een lintworm. Deze bestaat uit meerdere delen, waarbij in elk segment vele eitjes zitten. Deze komen met de ontlasting vrij. De segmenten breken open en de lintwormeitjes komen vrij, de cyclus begint opnieuw.

Grote strongyliden/de grote bloedworm (strongylus vulgaris)
Ze worden via voedsel en water opgenomen.
Hoe zien ze eruit? Tot 2,5 cm lang, mondwerktuig met twee tanden.
Aangetaste organen van het paard: volwassen wormen leven in de dikke darm, larven in de vaatwanden van de darm arteriën.
Gevolgen voor de gezondheid: koorts, een ruwe vacht, gebrek aan eetlust, ontwikkelingsstoring, koliek, kreupelheid.
Ontwikkelingscyclus: 1. Eitjes worden afgezet in de darm en uitgescheiden. 2. Na ca. acht dagen hebben de larven zich ontwikkeld en verlaten de mest. Het paard neemt ze via het gras op. 3. Ze dringen via het spijsverteringsstelsel in het slijmvlies van de dikke darm en komen in de kleine slagaders terecht. Daarvandaan trekken ze naar de grote darmslagaders en hechten zich daaraan vast. Daardoor beschadigen ze de binnenkant van deze bloedvaten. 4. Na terugkeer in de darm paren de inmiddels geslachtsrijpe wormen en leggen nieuwe eitjes.