Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Heeft jouw paard last van stress?

Het is logisch dat een paard in de stress raakt als hij een roofdier in de ogen kijkt. Maar ook onder normale omstandigheden kan er stress optreden. Eigenlijk hebben alle paarden regelmatig een beetje stress. Het is onlosmakelijk verbonden aan hun aard. Het paard heeft geen klauwen, horens of scherpe tanden om zich te verdedigen en gedurende meer dan veertig miljoen jaar evolutie was de belangrijkste verdediging  van het paard zijn mogelijkheid om gevaar snel te onderkennen en daar heel hard van weg te vluchten. Door die evolutie zijn een aantal eigenschappen van het paard sterk ontwikkeld.

Tekst en foto’s: Drs. E.L.G. Hermens


Om het gevaar goed waar te nemen, hebben paarden scherpe zintuigen gekregen.  Ze hebben een heel goede neus en ook hun gevoel is erg sterk ontwikkeld. Paarden voelen over hun hele huid net zo goed als wij met de punten van onze vingers. Ze hebben heel goede oren, paarden horen veel beter dan mensen. Door hun oorschelpen te draaien, kunnen ze heel goed de bron van het geluid vinden.Doordat de ogen van het paard aan de zijkant van het hoofd zitten, kunnen ze niet zo goed diepte zien als wij maar wel kunnen ze bijna de hele omgeving in een oogopslag overzien. In het donker ziet het paard veel beter dan een mens. Ook hoeft een paard niet scherp te stellen bij het zien, paarden hebben aparte delen van hun oog om dichtbij te zien en andere delen om veraf waar te nemen.

Reactie op gevaar
Paarden hebben een heel snelle reactietijd, veel sneller dan de meeste andere dieren en zeker sneller dan mensen. Die snelle reactietijd van paarden is nodig om te ontsnappen aan roofdieren. Het paard kan verder erg snel dingen leren, soms nog sneller dan kinderen. Ook onthoudt het paard heel goed en heel erg lang. Van alle dieren kan alleen de olifant dingen beter onthouden. Al deze eigenschappen maken dat het paard heel gevoelig is voor veranderingen in zijn omgeving en daardoor ook voor stress. Bij stress komen adrenaline en corticosteroïden vrij. De hartslag van het paard gaat omhoog, hij raakt gespannen en is klaar om te vluchten. Het paard heeft op die manier geleerd om op onbekende of onverwachte omstandigheden snel en adequaat te reageren. Deze natuurlijke stress zorgde voor een beter kans om te overleven in de natuur.

Overmatige stress
Hoewel stress heel normaal is in een paardenleven, kan het ook problemen veroorzaken. De hogere cortisolwaarden maken het paard gevoelig voor maagzweren en zorgen dat de afweer verminderd is. Paarden zijn op dat moment extra gevoelig voor infectieziekten als bijvoorbeeld Rhinopneumonie. De wondgenezing kan vertraagd zijn en de spiermassa verminderd. De vacht wordt dof en het paard gaat achteruit in prestatieniveau. Ook duurt het telkens langer voordat het paard herstelt na een wedstrijd of training. Ook stalondeugden als weven en kribbebijten worden wel geassocieerd met verveling, spanning en stress. Maar gelukkig heeft de natuur een bescherming ingebouwd. Het paard leert redelijk snel omgaan met stress, anders zou hij in de natuur niet kunnen overleven. Wat kunnen wij doen?Door de aard van het paard is hij gevoelig voor allerlei vormen van stress.

Wat kunnen wij doen?

Eigenlijk is het een beetje als (vroeger) voor de gezondheid van kinderen: rust, reinheid en regelmaat. We kunnen proberen om op de drukke stal af te spreken dat er bijvoorbeeld een middagpauze is, ook voor de paarden, waarbij geen dingen op stal gebeuren. Ook kunnen we proberen om de paarden zoveel mogelijk weidegang te geven en als dat niet kan, zoals bijvoorbeeld in de winter, dan toch zo vaak mogelijk ruwvoer te geven, verdeeld over de dag en heerlijk de paddock in. Extra vitamine E, C en A kan ook helpen.Tegenwoordig zijn er ook commercieel  ontwikkelde producten om spanning te verminderen.
Kruiden als Rozewortel (Rhodiola rosea) of de Schisandra bes (Schizandra chinensis) worden ook wel genoemd. Door het paard vaak en met korte tussentijd in contact te laten komen met dingen die hij eng of spannend vindt, zal hij er steeds minder gevoelig voor worden. Als het paard op een stal kan staan waar hij naar buiten kan kijken, helpt dat ook en natuurlijk heeft hij in de stal naast zich liever een paard staan waar hij goed mee op kan schieten. In dat geval helpt het ook als ze elkaar kunnen zien. Veulens kunnen het best al heel jong in contact worden gebracht met spannende dingen die ze eventueel in hun latere leven zullen tegenkomen, de imprinting begint al heel vroeg en bij het paard geldt letterlijk jong geleerd is oud gedaan.
Zorg er ook voor dat als je zelf eens een slechte dag hebt, of gespannen bent dat je dan misschien de training maar een keer overslaat. Paarden nemen onze spanning snel van ons over. Ten slotte is voor een paard in de weide het samen ‘groomen’ een vorm van ontspanning. Dus als je je paard borstelt, doe het dan niet alleen om de losse haren te verwijderen maar maak er gelijk een ontspannende massage van. Je zult zien dat het borstelen dan niet alleen een kalmerend effect heeft voor je paard, maar ook voor jezelf.