Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Rugproblemen herkennen en genezen

Een paard met rugproblemen ondervindt grote hinder tijdens het bewegen. De rugproblemen kunnen zich op verschillende manieren uiten, van niet meer geborsteld kunnen worden op de rug, staken tijdens het rijden, meer moeite hebben met buigingsoefeningen en bokken tot gedragsveranderingen. Rugproblemen bij het paard kunnen verschillende oorzaken hebben. De oorzaak kan niet alleen bij het paard zelf liggen, maar ligt ook dikwijls bij de ruiter.

Tekst: Anna Klocke / Foto’s: PR, Privat, www.arnd.nl, www.slawik.com, www.stuewer-tierfoto.de


Niko is altijd een heel braaf manegepaard geweest, tot hij een keer in galop een flinke bokkensprong maakte. Zijn ruiter lag er gelijk af en vanaf dat moment vertrouwde niemand Niko meer. Hij bokte in bijna elke rijles. Daarom kon de 16-jarige ruin niet meer in de les meelopen. Maar wat moest er dan met hem gebeuren? Hem voor de rest van zijn leven op stal te laten staan, vond de rijvereniging zielig en bovendien te duur.

Toevallig ontmoet de 52-jarige Kirsten Beck Niko als ze een keer op bezoek is bij haar voormalige manege. "Hij had zulke trouwe ogen. Ik kon gewoon niet geloven dat hij moedwillig zijn ruiters afgooit”, vertelt ze. De ervaren ruiter neemt Niko mee naar huis. Maar ook daar gaat het niet beter. Niko bokt onder het zadel, is sloom en maakt alleen maar heel korte passen. "Dit zijn duidelijke tekenen voor een blokkade of overstrekking”, aldus dierenarts Susanne Hauswirth. De oorzaken kunnen volgens haar heel divers zijn. "Vaak staan de hoeven van het paard verkeerd of staan de tanden scheef, het zadel zit niet goed of het paard wordt niet adequaat gehouden.” Daarom zou je als paardenbezitter als eerst het paard op deze punten moeten laten checken, voor je een ingewikkelde veterinaire therapie ingaat. Nadat Beck Nico met behulp van diverse specialisten heeft ‘genezen’, hoopte zij op een positieve verandering. Maar helaas, het probleem werd zelfs erger. Niko laat zich niet eens meer opzadelen. De paardenvrouw weet zich geen raad meer. Haar collega op stal adviseert om Niko eens met acupunctuur te behandelen. Bij haar hernia drie weken geleden hebben deze dunne naalden wonderen verricht, vertelt ze. Hoewel Beck vrij sceptisch is, belt zij een dierenarts met een aanvullende opleiding in de acupunctuur.
Om te beginnen tast hij het hele paardenlichaam af. Op bepaalde plekken blijkt de ruin uiterst gevoelig, vandaar dat de dierenarts aan een blokkade in de rug denkt. Om deze blokkade op te heffen, steekt hij enkele acupunctuurnaalden in het lichaam. De dierenarts belooft dat het Niko al gauw beter zal gaan. "Dat kon ik echt niet geloven. Hoe kunnen een paar flinterdunne naalden zo’n effect hebben?”, vraagt Kirsten Beck zich verbaasd af.

Onze expert Susanne Hauswirth heeft hier een heel simpele verklaring voor. "Acupunctuur is gebaseerd op de energiebanen, de zogenaamde meridianen, die zich in het hele lichaam bevinden.” Het net van de verschillende meridianen lijkt op een ondergronds rioleringssysteem. "In de buizen staat constant water en zo wordt er een bepaald evenwicht gehouden. Ditzelfde gebeurt in het paardenlichaam”, verklaart de dierenarts, die zich in Chinese geneeswijzen heeft gespecialiseerd. Door de meridianen vloeit Qi, de levensenergie. Dat is net zo als het water in het afwateringssysteem. "Als er ergens een buis is verstopt, kan de Qi niet meer ongehinderd doorstromen en zo raakt het hele systeem uit zijn evenwicht. Dat uit zich bij het paard in ziektes zoals kreupelheid, rugklachten, hoest, allergieën, et cetera. Om het evenwicht te herstellen, moet de verstopping worden verholpen. Dat doe je bijvoorbeeld met acupunctuurnaalden”, licht Susanne Hauswirth toe.
Bij Niko waren sommige meridianen over de rug tot aan de benen geblokkeerd. Daardoor was hij in zijn hele rug compleet stijf. Hij kon daarom ook niet met zijn achterhand diep genoeg onder zijn lichaam treden. Onder het zadel had hij vreselijke pijn. "Toen me dat duidelijk werd, kon ik me heel goed voorstellen dat Niko onder het zadel bokte”, vertelt Kirsten Beck. De grote ruin kon gewoon niet meer tegen het gewicht van de ruiter op zijn rug. Deze blokkade heeft zich in de loop der jaren in zijn rug gemanifesteerd. Om een paard met een dergelijk probleem pijnvrij te maken en het evenwicht in zijn lichaam te herstellen, moeten de naalden op nauwkeurig bepaalde acupunctuurpunten worden aangebracht. "Het is niet gemakkelijk om deze punten te vinden. Zij liggen niet altijd op de plek die in de vakliteratuur wordt aangegeven. Je moet het paard zelf grondig aftasten”, verklaart Susanne Hauswirth. Met een beetje ‘Fingerspitzengefühl’ en veel geduld kun je ook als leek belangrijke acupunctuurpunten op het paard voelen. Als het paard op lichte druk met je vingers plotseling anders reageert, heb je waarschijnlijk de juiste plek gevonden.

Vraag voor alle zekerheid een expert om advies. Want ook al weet je waar de punten liggen, zet nooit zelf acupunctuurnaalden. "Acupunctuur is echt iets voor vaklieden”, waarschuwt Hauswirth. Met een beetje oefening kun je als paardenhouder wel een met de acupunctuur verwante methode toepassen, namelijk acupressuur. In plaats van naalden gebruik je je vingers om de punten met druk en doelgerichte massages te stimuleren. Onze expert legt uit dat beide methodes zich op de meridianen en acupunctuurpunten richten en daarmee op hetzelfde principe zijn gebaseerd. "De acupunctuur gaat daarentegen dieper en is intensiever. Ik zet gemiddeld 2,8 keer een naald om de meridianen voor een half jaar tot driekwart jaar vrij te houden en daarmee de blokkade op te heffen. Om met acupressuur hetzelfde effect te bereiken, zou je het paard minstens elke tweede dag intensief moeten masseren.”

Hoewel het lang omstreden is geweest, is inmiddels wetenschappelijk bewezen dat acupunctuur en acupressuur pijn weg kunnen nemen en genezend kunnen werken. "In tegenstelling tot de reguliere medische therapieën, waar bijvoorbeeld verkeerde medicijnen ernstige gevolgen kunnen hebben, kunnen acupunctuur en acupressuur bij het paard niet echt schade veroorzaken”, zegt Susanne Hauswirth. Voor de alternatieve behandelingsmethodes spreekt bovendien dat er onmiddellijk verbetering optreedt en dat er geen wachttijd is voor het gewenste genezingseffect.
Acupunctuur helpt normaal gesproken erg goed bij stijfheid, maar ook bij blokkades van de wervels op de rug. Je kunt ook preventief veel doen om de rug van je paard gezond te houden en pijnlijke stijfheid en blokkades te voorkomen. "Warmte doet paarden goed, vooral als het buiten koud en nat is. Veel paarden bewegen gelijk beter als je een paar minuten een warm kersenpitkussen of iets dergelijks op hun rug hebt gelegd.” En wat net zo simpel klinkt, maar soms echt wonderen doet, is een gewone rugmassage. Net als wij mensen, vinden paarden het meestal erg prettig als je hen masseert en ze kunnen zich er heerlijk bij ontspannen.

Nog een tip is het gebruik van de ‘hete of koude rol’. "Maak van een handdoek een rol met een soort trechter aan een kant. Giet er een paar liter heet water in de ‘trechter’. Wrijf vervolgens drie tot vier minuten met de handdoek over de rug van het paard alsof je er een stempel op wilt zetten. Deze methode kun je met de koude versie afwisselen, gebruik hiervoor bijvoorbeeld een zak met diepvrieserwtjes of ijsblokjes die je in een handdoek rolt”, licht Hauswirth toe. Dit werkt ontspannend op de rugspieren en is goed voor de hele bloedsomloop.Met Niko gaat het al stukken beter sinds dat Kirsten Beck hem heeft laten behandelen met acupunctuur. Bovendien verwent ze hem nu af en toe met een beetje ‘paarden-wellness’. "In slechts drie weken werd Niko helemaal weer de oude. Hij bokt niet meer en heeft weer plezier in zijn werk”, aldus de blije ruiter.