Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Aquatherapie: revalideren in bad


In hun paardenhouderij in het Overijsselse Olst verzorgen Fred en Cecile Vastenholt niet alleen de paarden van klanten, het tweetal beschikt ook over een aquatrainer waarin paarden op een gecontroleerde manier kunnen revalideren. De redactie van ROS nam een kijkje.
  
Wanneer we in Olst uit de auto stappen, waait de wind koud in ons gezicht. Snel lopen we de stallen van Fred en Cecile Vastenholt binnen, waar de paarden ons nieuwsgierig begroeten. Pensionpaard Zenna is net afgespoten en staat klaar om de aquatrainer in te stappen. Ondertussen vertellen Fred en Cecile honderduit. “Aquatherapie is met name faciliterend”, vertelt Cecile. “Wij bieden paardeneigenaren de mogelijkheid om hun paard hier gecontroleerd te laten revalideren. Ondertussen bekijken wij zijn gedrag en vorderingen. Denken we dat een paard nog niet helemaal in orde is? Dan roepen we direct de hulp in van een specialist. Fred en ik zijn geen dierenarts, geen fysiotherapeut en geen rijksgediplomeerd hoefsmid. Van alles kunnen we slechts een beetje. Maar dat is voldoende. Je moet niet in alles specialist willen zijn. Dat kan niet en dat willen we ook helemaal niet.”
 
Je hebt verschillende vormen van aquatherapie. Paarden kunnen zwemmen, paarden kunnen in een stapmolen in het water lopen en je hebt de waterbak. Cecile en Fred beschikken over een loopband in het water. Hierop kunnen de paarden gecontroleerd bewegen en koelen.
De meeste paarden die in Olst komen, worden doorverwezen door de dierenarts. Fred: “Soms komen ook patiënten van hoefsmeden hier naartoe, maar niet vaak. Je merkt dat veel specialisten toch graag op hun eigen eiland zitten. Het samenwerken, het loslaten van een patiënt, blijkt in de praktijk vaak moeilijk.” Cecile vult hem aan: “Om de gezondheid van een paard te kunnen garanderen, zouden dierenartsen, chiropractors, paardentandartsen en andere specialisten, meer en beter moeten samenwerken”, zegt ze stellig. “Die samenwerking is voor ons ook noodzakelijk. We kunnen een paard hier wel in de aquatrainer zetten en helpen revalideren, maar we kunnen niet eventuele onderliggende problemen verhelpen. Als een paard niet correct op zijn voeten staat, scheef is of een verkeerd zadel aangemeten heeft gekregen, kunnen we een paard wel beter maken, maar dan zien we hem binnen een jaar terug. En dat is niet de bedoeling.”
 
Aquatherapie biedt uitkomst bij peesblessures, rugblessures, bekkeninstabiliteit, bijvoorbeeld na de geboorte van een veulen, bij slappe knieën (achter), om te herstellen na een operatie en voor wondbehandeling, om de huid weer soepel te maken en te zorgen voor een goede doorbloeding. “Zelfs bij mok kan de aquatrainer helpen”, aldus Cecile. “Dat lijkt misschien ongeloofwaardig, mok behandelen met water, maar wij hebben meerdere Friese paarden echt van hun mok verlost. Van mok is bekend dat het wel tegen vuil, maar juist niet tegen zuurstof kan. Doordat het paard in de aquatrainer loopt, worden zijn benen – en dan met name de kootholtes – goed gespoeld en schoongemaakt. Veel beter dan je met een waterslang zou kunnen bereiken. De benen worden ultraschoon gemaakt, waardoor er weer zuurstof bij het been kan komen. In veel gevallen zie je dan de mok verdwijnen.”

Neerwaartse spiraal
Terug naar Zenna. De vaste pensionklant van Fred en Cecile kreeg de afgelopen maanden steeds meer last van haar rug. “Tijdens het rijden werd zichtbaar dat Zenna haar toch al zo korte, beknopte rug steeds vaster zette. Het lopen werd lastig en ze zwiepte veel met haar staart”, vertelt Cecile. “Zenna kwam in een neerwaartse spiraal terecht, haar amazone en zij maakten elkaar onbedoeld steeds stijver. Zouden we niets doen, dan zou Zenna binnen korte tijd zo stijf zijn als een hark. In overleg met de fysiotherapeut hebben we toen besloten Zenna voorlopig niet meer te rijden, maar in de aquatrainer te zetten zodat ze weer wat soepeler kon worden. Bovendien hebben we – in de aquatrainer – veel tijd gestoken in het rechtrichten van de merrie. Na een paar weken zagen we een compleet ander paard lopen! Zenna is zoveel losser geworden in haar rug! Inmiddels is haar amazone weer rustig begonnen met rijden, naast de dagelijkse minuten in de aquatrainer. En ook zij voelt duidelijk verschil. We hebben de neerwaartse spiraal doorbroken.” 
 
Total body workout
Volgens Cecile wordt de tijd dat de paarden op de loopband staan, heel rustig opgebouwd. “Wanneer paarden bij ons worden binnengebracht, laten wij hen de eerste dag alleen kijken. Zo kunnen ze langzaam wennen aan de stal en de beweging en geluiden om hen heen. Vanaf dag 2 gaan de paarden in het bad. De eerste keer staan ze slechts vijf minuten op de band, maar de meeste paarden hebben dan al het schuim tussen de billen staan. Dan zijn ze echt helemaal kapot. Want behalve een klein beetje spanning is het lopen ook heel erg vermoeiend. We hebben hier wel eens een springruiter gehad, hij kwam twee keer per week met vier paarden naar Olst die volop aan het springen waren. Puur als onderhoud. Van deze paarden zou je verwachten dat ze conditie zat hebben, maar ook zij hadden het zwaar op de aquatrainer. Dat komt vooral doordat dit een heel andere manier van bewegen is. De paarden moeten hun hele lichaam gebruiken om over het water te stappen. En dat is zwaar hoor!”
De band draait met een snelheid van maximaal vijf kilometer per uur. Cecile: “Dat is een stevige stap. Dit tempo is ruim voldoende, in stap bereik je namelijk alle spiergroepen die je nodig hebt, zonder deze teveel te belasten. In draf zijn de bewegingen een stuk minder gecontroleerd. Dit tempo zou prima zijn voor paarden die geen blessures hebben, maar voor revalideren is stappen echt het best. Daarvoor is dit bad ook ontwikkeld.”

Het ligt een beetje aan het type blessure dat een paard heeft, maar volgens Cecile moeten de paarden na een week wel minimaal een kwartier in de aquatrainer kunnen lopen. “Vervolgens bekijken we of we een tweede training op een dag kunnen aanbieden, van om te beginnen vijf minuutjes. De paarden moeten ook tijdens hun revalidatie zoveel mogelijk uit de stal worden gehaald, maar de mogelijkheden om met het paard aan de slag te gaan zijn natuurlijk gering. Wanneer paarden (te) lang op stal staan, groeit het risico op secundaire blessures. En je wilt echt niet dat je paard gefrustreerd tegen de wanden gaat rammen.”
Terwijl wij staan te praten, is de jonge dressuurmerrie Roosje afgespoten en klaargemaakt om in het ‘bad’ te stappen. Cecile: “Bij Roosje is de aanhechting aan het sesambeen wat geïrriteerd. Dit is ontdekt tijdens het zadelmak maken, toen het paard wat terughoudend werd in haar bewegingen. Gelukkig was haar eigenaresse hier heel alert op. Tijdens de rustperiode in de weide toen haar eigenaresse op vakantie was, is de blessure helaas verergerd. Waarschijnlijk door een misstap of een verkeerde beweging. Omdat de eigenaresse zelf haar arm in het gips had en dus moeilijk met het paard kon stappen, is ze bij ons terecht gekomen. Roosje was in het begin zo gek als een kanarie. Ze was heel onstuimig. De eerste twee dagen sloeg ze regelmatig hard tegen de wanden van de stal.”
 
Hoe zorg je ervoor dat zo’n onstuimig paard zich wel rustig houdt in bad? Cecile: “Indirect en onbedoeld wordt dit gedrag van paarden heel vaak ook beloond. Als paarden, die door een blessure ineens boxrust moeten hebben op stal heel druk worden, proberen de eigenaren vaak hun paard rustig te houden door hooi of brokjes te geven. Goedbedoeld, maar totaal verkeerd natuurlijk. Hier hebben we Roosjes al snel geleerd dat wij niet gevoelig zijn voor haar aandachttrekkerij. Bovendien hebben we haar van begin af aan redelijk actief in de aquatrainer gezet. Na een paar dagen al zagen we de merrie veranderen. Haar blik werd anders en ze werd ook een stuk rustiger. Roosje is een erg bloederig paard. Ze heeft het nodig om te werken. Op dit moment wordt ze tweemaal per dag op de loopband gezet. Daarnaast wordt ze gelongeerd en in de molen gezet. En hier is ze heel blij mee.”

Wetenschappelijk bewijs
Toen Fred en Cecile in 2007 met hun bedrijf startten, werd aquatherapie geschaard onder de alternatieve geneeswijzen. Hier lijkt nu verandering in te komen. Cecile: “De Universiteit van Utrecht heeft wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van aquatherapie. Samen met een onderzoeker hebben wij hier twaalf paarden behandeld. Op de universiteit werd een vergelijkbaar aantal paarden met vergelijkbare blessures volgens de gangbare manier gestapt en afgespoten. Wat denk je? In Utrecht zijn van de twaalf paarden slechts twee paarden weer geheel teruggekomen op hun oude niveau. En hier op één na allemaal! De wetenschap kan er eigenlijk niet omheen dat aquatherapie zeker serieus genomen moet worden. Op dit moment is men dan ook met vervolgonderzoek bezig. Ik kan niet wachten…."