Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Is jouw paard perfect op gewicht?

Wie in de paardenwereld informeert naar het ideale gewicht van zijn paard, kan wachten tot hij een ons weegt. Het ideale gewicht verschilt namelijk niet alleen per ras, maar ook per leeftijd. Bij het bepalen van het ideale gewicht moet verder rekening gehouden worden met de fysieke gesteldheid van het paard en met zijn dagelijkse prestaties. Hoe controleer je of je paard goed op gewicht is?

Tekst: Elena Hofstede / Foto’s: Holger Schupp


Het is niet eerlijk, maar helaas wel waar: de één eet chocola en vette frites zoveel hij wil en blijft op gewicht, de ander hoeft dergelijke zakken patat maar te zien en de kilo’s vliegen eraan. En dat is niet alleen een probleem voor het oog: als het gewicht teveel afwijkt van zijn ideale waarde, kan dit ook gevolgen hebben voor de gezondheid en voor de sportieve prestatie van de persoon in kwestie. En dat terwijl we allemaal hetzelfde nastreven: ons ideale gewicht.
Onze paarden kampen met hetzelfde (gewichts)probleem. Wij verwachten dat zij presteren, of het nu gaat om een mooie middendraf bij een dressuuroefening, een vlotte galop bij een buitenrit of een krachtige sprong. Wie extra pondjes mee moet slepen, heeft het dan niet gemakkelijk. Maar een paard dat juist zo mager is dat je de ribben kunt tellen, is ook niet gelukkig. Hij zal ongetwijfeld last hebben van de zware ruiter op zijn rug.

Als je wilt weten of je paard zijn ideale gewicht heeft, kun je de Body Condition Score toepassen (de BCS). Die is vergelijkbaar met de Body Mass Index (de BMI) bij mensen en laat de voedingsconditie van je paard zien. Om deze BCS te bepalen, wordt een zogenaamde onderhuidse vetmeting op bepaalde plekken op het lichaam van je paard gedaan. "De metingen worden gedaan aan de zijkant van de hals, van het vet bovenop de hals, aan de schouder, aan de zijwaartse borstwand, aan de bil, aan de heup en aan de staartaanzet van het paard”, aldus Dr. Karin Irgang uit Taching in Oberbayern. Deze dierenarts heeft zich gespecialiseerd in voedingsadviezen voor paarden. "Ook wordt het vet op de romp van het paard beoordeeld, want een dikke buik betekent niet altijd dat het paard ook echt te dik is.”
De BCS-waarde 1 staat voor extreem ondergewicht. BCS 4 tot 6 zijn ideaal en bij BCS 9 lijdt je paard aan overgewicht. Om zeker te weten hoe zwaar je paard is, kun je het gewicht beter niet (laten) schatten, want zelfs echte kenners schatten dit vaak verkeerd in. "Het juiste gewicht heb je nodig om de juiste porties voer te kunnen bepalen. Hier ligt al het eerste probleem voor over- of ondergewicht.” Echter, een weegschaal voor je paard heb je niet zomaar bij de hand. "Als je de kans krijgt om je paard op de weegschaal te zetten, bijvoorbeeld bij de veearts, benut hem dan. Op het internet kun je wellicht ook weegadressen bij jou in de buurt vinden”, aldus Irgang.

Om het gewicht van je paard goed in de gaten te houden, heb je niet in alle gevallen een weegschaal nodig. Je kunt ook vrij eenvoudig zelf controleren of je paard gewicht heeft verloren of dat hij juist aangekomen is. Leg om de twee weken een meetband op de schoft van je paard, langs de plek waar de singel ligt. Zo meet je zijn borstomvang. Als je dit regelmatig doet, weet je gelijk of je paard is afgevallen of juist aangekomen. "Een dik paard mag per maand vier tot vijf procent van zijn lichaamsgewicht verliezen. Dat is bij een warmbloedpaard ongeveer drie tot vier centimeter borstomvang”, aldus Irgang. "Het is ook aan te raden om regelmatig foto´s te nemen. Zo word je niet ‘bedrijfsblind’ als het gaat om het gewicht van je paard.

Overgewicht
Uiteraard speelt ook aanleg een rol. Een grote koudbloed moet natuurlijk het nodige gewicht hebben. Dat is charmant en typisch voor zijn ras. Een Arabier daarentegen is van nature slank en sierlijk. Een lichtgewicht paard hoeft echter niet altijd een magere spriet te zijn. Zolang het paard maar lekker in zijn vel zit en er geen gevaar is voor zijn gezondheid, is er niets aan de hand. Maar wat doe je als je de BCS kent en erachter komt dat je paard toch iets teveel vet op zijn ribben heeft? Ga dan eerst op zoek naar de oorzaak van zijn overgewicht. Als je die kent, kun je beginnen met een dieet om je paard af te laten vallen. "Overgewicht kan de levensverwachting van je paard verlagen en kan leiden tot aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid”, waarschuwt Irgang.De oorzaak van overgewicht is meestal een combinatie van te weinig beweging en teveel voer, legt de dierenarts uit. Het is belangrijk dat je de eetgewoontes van je paard goed kent. Die zijn immers mede oorzaak van een eventueel overgewicht. Elke dieet begint met energiearme porties voer. Kijk daarbij naar het streefgewicht van je paard, niet naar het gewicht dat hij nu op de weegschaal zet. "Hooi van de eerste snede, in kleine porties, wortels, bietenpulp zonder melasse en mineraalvoer zijn geschikt voor paarden die moeten afvallen”, aldus Irgang. "Je kunt beter geen gras, graan, muesli, pelletvoer of gedroogde wortels geven.”
Als jouw paard meer dan stevig is, kun je hem beter niet in een vette wei met een flinke begroeiing zetten of in een wei met alleen hoog-energetische grassen. Ook intensieve bemesting van de wei zorgt voor meer spek op de paardenribben. Niet doen! Wie zijn paard in de paddock wil zetten, kan zo de weidegang beperken tot een paar uur per dag. Een uitstekende truc is om de paarden eerst ruwvoer te geven en ze daarna pas in de wei te zetten. Dan is hun maag gevuld en is het paard verzadigd, waardoor hij zich niet gelijk op het lekkere gras zal storten.Gebruik houtkrullen in de paardenstal in plaats van stro. Zo kun je beter controleren wat je paard daadwerkelijk eet. Let er wel op dat de voertijden even lang blijven. Met behulp van een hooinet of een rooster kun je de hoeveelheid hooi die je paard tot zich neemt beperken, terwijl je paard toch lekker bezig blijft. Het hooinet mag niet te laag hangen, dan zou je paard zich eraan kunnen bezeren, bijvoorbeeld doordat hij met zijn hoeven in het net blijft hangen. Takken van loofbomen zoals wilg, berk of populier zijn erg geliefd bij paarden. Ze zijn lekker om op te knabbelen en maken niet dik.

Voldoende beweging
Zorg ervoor dat je paard naast een passend dieet ook voldoende beweging krijgt. Laat je paard lopen, met een bal spelen en zorg voor langere opwarm- en cooling down fases. Ook conditietraining voor verbetering van het uithoudingsvermogen van je paard is heel doeltreffend. Daarmee wordt het teveel aan vet omgezet in energie. Lange stukken draf of een rustige galop (dertig minuten per dag) zijn beter dan kortdurende hoge prestaties. Je kunt de duur van de training van dag tot dag verhogen en daarmee ook de conditie van je paard verbeteren.Ook voor een mager paard zijn er oplossingen. Bij sommige paarden denk je bijna dat je ze zoveel voer kunt geven als je wilt, en toch komen ze niet aan. Maar ook te weinig vet op de ribben heeft nadelen. "Te magere paarden hebben het sneller koud, hun immuunsysteem raakt verstoord en daardoor zijn zij vatbaarder voor ziektes. Bovendien is hun prestatieniveau lager”, aldus Irgang. De oorzaak voor ondergewicht kan liggen in onder andere verschillende aandoeningen in het spijsverteringsstelsel. "Meestal zijn tandproblemen en parasitaire infecties van de darmen hiervoor verantwoordelijk”, legt ze uit. Als de oorzaak in het voer moet worden gezocht, bevat dit vaak een te hoog gehalte aan zand en stof, waardoor het eten niet smakelijk is. Andere oorzaken voor gebrek aan eetlust of weigering van voer kunnen zijn: psychische stress door soortgenoten of stress die ontstaat als je als ruiter/verzorger teveel van je paard eist.

Ondergewicht
Om je paard aan te laten sterken, moet je eerst weten wat de oorzaak van zijn ondergewicht kan zijn en natuurlijk deze oorzaak wegnemen. Sommige paarden zijn alleen maar kieskeurig waar het om hun eten gaat, die hebben geen eetlust meer als ze er een paar keer aan hun voer hebben geroken. Dat is weliswaar lastig, maar kan worden verholpen. Verdeel het voer in meerdere kleine porties. Geef elke keer niet meer voedsel in zijn voerbak dan hij in twintig minuten kan eten. Dat komt bij een doorsnee warmbloed neer op ongeveer een kilogram haver. Haal wat overblijft uit de voerbak en vul de voerbak opnieuw aan. Het kan ook handig zijn om andere paarden die wel goed eten in zijn buurt te zetten, in de hoop dat het kieskeurige paard hen na gaat doen.
Over het algemeen zijn lekkere voersoorten geschikt om de eetlust op te wekken. Kijk goed naar je paard en zoek uit wat hij echt lekker vindt. "Om je paard aan te laten komen zijn droog, hard hooi van de eerste snede, luzerne, maiscobs, slobber, energierijke muesli en pelletvoer, lijnzaad en biergist geschikt”, telt Irgang op. Een echte dikmaker is plantaardige olie, die door het voer wordt gemengd. 360 milliliter olie vervangt een kilo haver, als je de olie vermengt met ingeweekte pulp of haver. Laat je paard er langzaam aan wennen. Dan kun je 20-50 milliliter olie per 100 kilo lichaamsgewicht per portie verhogen. "Met een beetje geduld ben je gauw (weer) eigenaar van een topmodel op vier hoeven.”