Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

In gesprek met je paard

Alleen wanneer ruiter en paard dezelfde taal spreken, wanneer zij elkaar begrijpen en daarop inspelen, kan sprake zijn van oprecht partnerschap en een optimale samenwerking. Dat vinden ook Robert Trösch en Glendy Heutmekers van HealthyHorse, die ruiters en paarden begeleiden om oprechte samenwerking mogelijk te maken.

Tekst: Lieke van Zuilekom / Foto’s: HealthyHorse


In Nederland en België wordt steeds meer aandacht besteed aan ‘Horsemanship’. In bladen, op televisie en tijdens clinics wordt steeds meer aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van het paard en hoe men daar als ruiter op kan inspelen. Op zich een goede ontwikkeling, maar toch maken Robert Trösch en zijn partner Glendy Heutmekers zich zorgen. "De wijze waarop men in Nederland en België omgaat met ‘Horsemanship’, hetgeen hier onder de term wordt verstaan, omvat veelal het doen van kunstjes”, begint Trösch, die paarden beleert en paarden en ruiters begeleidt die niet lekker in hun vel zitten, angst hebben of andere ‘problemen’ ondervinden waardoor van een fijn partnerschap geen sprake is. Trösch en Heutmekers verzorgen regelmatig clinics in Nederland, België, Duitsland en Noorwegen, om ruiters bewust te maken van het belang van oprecht partnerschap. "In ons land wordt helaas nog te weinig aandacht besteed aan hoe het paard zijn wereld waarneemt en hoe hij – vanuit zijn natuurlijke gedrag – reageert op alles wat om hem heen gebeurt. En dan heb ik het nog niet gehad over de ruiter, die vaak niet weet hoe hij hierop moet reageren.” Heutmekers vult hem aan: "Horsemanship wordt in Nederland en België vaak beperkt tot grondwerk. Maar het is zoveel meer dan dat! Horsemanship omvat de complete omgang met, van en op het paard. Ons visie is dat ruiters en paarden een oprecht partnerschap met elkaar moeten opbouwen, met hulp van zo min mogelijk materialen. Er moet alleen worden gewerkt met voor het paard begrijpelijke en logische lichaamstaal. De taal waarmee paarden onderling te allen tijde communiceren.”

Paarden zijn echte kletskousen
"Je kunt niet van een paard verwachten dat hij de mensentaal leert. Maar je kunt wel van de mens verwachten dat hij zich verdiept in de paardentaal”, aldus Trösch. "Paarden zenden continu signalen uit, het zijn echte kletskousen. Wanneer je begrijpt wat je paard je vertelt, wanneer je je paard leert lezen, kun je oprecht met hem samenwerken.” Heutmekers: "Helaas leren de meeste ruiters slechts trucjes aan. Wanneer een paard X doet, moet je zus reageren. En doet hij Y, dan reageert je zo. Deze ruiters missen het oprechte partnerschap met hun paard. Tijdens het leren rijden zou hier veel meer aandacht aan besteed moeten worden. Ruiters leren op maneges wel hoe ze hun paard moeten opzadelen en poetsen, maar hoe zij zich om hun paard dienen te bewegen, hoe ze hun paard moeten lezen… daar wordt niet of nauwelijks aandacht aan besteed.” Heel veel mensen zijn zich niet (voldoende) bewust van hun lichaamstaal, wanneer ze zich rond hun paard bewegen. "Ze geven hiermee – onbewust – allerlei signalen af waarop het paard reageert. Zowel positief als negatief”, aldus Trösch. "Paarden kunnen heel heftig op die signalen reageren. Niet verwonderlijk natuurlijk, dat zit in hun natuur. Paarden moeten alert en op hun hoede zijn om in de natuur te kunnen overleven. Wanneer je je in de omgeving van een paard bevindt, is het belangrijk dat je je lichaam onder controle hebt en dat je je rustig beweegt. Ook in onverwachte situaties.”

Houd je emoties onder controle
Vaak, wanneer een paard niet doet wat zijn ruiter wil of verwacht, raakt de ruiter gefrustreerd, merkt Trösch. "De fijne signalen maken dan plaats voor een agressieve houding, waar het paard vervolgens op reageert. Het is de kunst om je emoties onder controle te kunnen houden. Dat is niet in één dag geleerd, maar het begint met het stukje bewustwording. Wanneer ik naar een paard toe loop en hij draait zijn hoofd weg, dan weet ik dat hij de situatie niet helemaal vertrouwt. Als hij zijn oren naar voren heeft en hij begint gelijk te snuffelen, dan laat hij zien dat hij nieuwsgierig is. Dat hij me wil leren kennen.” Maar niet alle signalen zijn voor één uitleg vatbaar. Daarom is het belangrijk dat je naar álle signalen van je paard kijkt. Als voorbeeld: wanneer een paard zijn oren naar achteren heeft, denken veel mensen dat het paard boos is. Maar hij kan zijn oren ook naar achteren houden omdat hij zijn aandacht vestigt op een geluid achter zich. Of misschien is je paard geconcentreerd, omdat je iets ingewikkelds van hem vraagt. "Er bestaat geen één uitleg voor één signaal.”

Amerika als voorbeeld
Eén van de landen waar ruiters zich veel bewuster zijn van het oprechte Horsemanship, is Amerika. "Mensen als Ray Hunt, Tom en Bill Dorrance en Buck Brannaman werken al jaren op de manier die ook wij met HealthyHorse nastreven”, aldus Trösch. "Kennis is echt de basis voor een goede omgang met het paard. Het is de kunst om als ruiter je mimiek zo aan te passen, dat je paard je begrijpt en je niet langer ziet als een roofdier, want dat is wat wij zijn.” Een goede omgang met het paard begint al bij de begroeting, vertelt Heutmekers. "Hoeveel mensen lopen niet recht op hun paard af en pakken gelijk zijn hoofd vast, om het halster om te doen? Wanneer je een goede band met je paard wilt opbouwen, is dit echt uit den boze. Benader je paard niet zo grof, maar loop in een lichte boog naar hem toe. Pak hem niet gelijk vast, maar aai hem rustig. Wees je bewust van de aard van de aanraking. En geef je paard ook de kans om jou te begroeten! Beweeg je rustig. Kijk een vreemd paard niet direct recht in de ogen, maar bouw jullie contact langzaam op.”

Op zoek naar de oorzaak

Trösch en Heutmekers krijgen veel aanvragen van ruiters met ‘probleempaarden’ of paarden die hun eigenaar ‘niet vertrouwen’. "Ik ga op zoek naar de oorzaak van dit gedrag, door ruiter en paard te analyseren”, aldus Trösch. "Zodra ik de ruiter in het oog krijg, begint mijn analyse al. De manier waarop de ruiter zich beweegt, hoe hij mij benadert, zegt al veel.” Na een oriënterend gesprek met de ruiter, waarin de ruiter vertelt wat hij dénkt dat het probleem is, gaat Trösch met ruiter en paard aan de slag. "Tegen die tijd heb ik al een vermoeden van het echte probleem”, aldus Trösch. "Vaak blijkt de oorzaak heel ergens anders te liggen dan de eigenaar denkt. Daar probeer ik hem bewust van te maken.” Trösch benadert het ‘probleempaard’ altijd eerst alleen. Zodra het paard zijn aanwezigheid heeft geaccepteerd, vraagt hij de ruiter erbij. "Door de reacties die het paard geeft zodra zijn eigenaar hem benadert, zie ik direct wat er misgaat in hun communicatie. Dat probeer ik de ruiter uit te leggen, door zijn rol even over te nemen. Ik laat de ruiter zijn aanpak ‘voelen’, door bijvoorbeeld dicht bij hem te gaan staan. Hoe komt dat over? En als ik een stap naar achteren doe? Vervolgens laat ik de ruiter ditzelfde bij zijn paard proberen. Hoe reageert het paard hierop? Zo ga ik stap voor stap met ruiter en paard aan de slag. Net zo lang tot de eigenaar snapt wat er gebeurt en dit ook kan omzetten in zijn doen en laten richting het paard.”

Een beter leven voor ieder paard
"Het geeft geen nut om de mensen te laten zien dat ik hun paard rustig kan krijgen en dat ik met hun paard kan communiceren”, besluit Trösch. "Ik probeer ruiters zo te begeleiden, dat zij dit kunnen. Ik ben geen goeroe, het enige wat ik wil is dat paarden een beter leven krijgen bij hun eigenaar. Het moment waarop ik zie dat mensen begrijpen wat ik bedoel en dit kunnen toepassen, wanneer het kwartje valt, dat is echt iedere keer weer een super ervaring.”  Voor meer informatie, www.healthyhorse.eu