Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Jonge paarden opleiden

Het inrijden van je jonge paard is een spannend, maar ook een leuk en leerzaam traject. Sommige paardeneigenaren hebben het dier van veulen af aan zien opgroeien en kunnen haast niet wachten om er voor de eerste keer op te stappen. Eenmaal volwassen sta je voor een belangrijke keuze: ga je zelf aan de slag of breng je je paard naar een professional?
 
Tekst: Annemarie van der Toorn
 
Voor het maken van deze keuze is een aantal factoren van belang: allereerst moet je kijken of je een veilige werkplek hebt waar je aan de slag kunt. Zelf werken wij in de eerste fase van het inrijden altijd in onze roundpen. Dit is een ronde cirkel met een doorsnede van een meter of zestien, waar we met het paard gaan loswerken, longeren met dubbele lijnen en later ook rijden. Door de ronde vorm heb je geen hoeken waar het paard kan stilstaan. Je kunt je volledig focussen op het rustig stappen, draven en galopperen, zonder dat je meteen veel moet sturen.
Naast een veilige werkplek is het natuurlijk ook belangrijk dat je goede begeleiding hebt van iemand op de grond. Deze persoon is zeker de eerste paar keer haast nog belangrijker dan de ruiter. De eerste ervaringen met de ruiter kun je het paard maar een keer geven. Het is belangrijk voor de rest van zijn leven dat deze ervaring zo positief mogelijk is.
  
Grondwerk
Wanneer wij een jong paard gaan inrijden, beginnen we altijd met grondwerk. Dit wil zeggen dat de persoon op de grond alle controle heeft over de bewegingen van het paard. Het paard moet dus op jouw signalen netjes met je meelopen, stoppen en achteruit gaan. Erg belangrijk, want je wilt als ruiter niet op een paard stappen dat niet rustig kan stilstaan.
Als dit goed gaat, is het tijd om voor de eerste keer te zadelen, een spannend moment waar het helaas ook gemakkelijk fout kan gaan. Wij zadelen zelf onze jonge paarden altijd voor de eerste keer in de roundpen, maar er zijn ook mensen die ervoor kiezen om hun paard op stal te zadelen. Zo’n paard kregen we laatst ook binnen: deze merrie was op stal gezadeld en was vervolgens gaan bokken terwijl de deur nog op een kier stond. Gevolg: het paard vloog de box uit en heeft urenlang rondgebokt in de buitenbak. Geen goede eerste ervaring, terwijl juist die eerste ervaring zo ontzettend belangrijk is.
Een ander voorbeeld van een paard waarbij het fout is gegaan in de eerste fase van het zadelmak maken is Joker. Dit paard is inmiddels al een paar maanden bij ons, omdat hij met geen mogelijkheid meer gezadeld kon worden. De eerste paar keer probeerde hij Karel, onze trainer, ook echt vol aan te vallen toen hij hem probeerde te zadelen. Ook bij dit paard is het misgegaan bij de eerste paar keer zadelen bij de vorige trainers, het zadel is gaan draaien en tussen zijn liezen gekomen, waardoor hij heeft besloten dat hij dat zadel in ieder geval écht niet meer op zijn rug wil hebben.
 
Voor onze jonge paarden gebruiken wij altijd een speciaal racezadel met borsttuig. Dit zadel heeft een halve boom, zodat de ruiter goed kan voelen wat er gebeurt in de rug van het paard. Het borsttuig is zeker bij de eerste keer zadelen erg belangrijk. Mocht het paard gaan bokken, dan kan het zadel nooit naar achteren schuiven en in de liezen van het paard terecht komen.
Wanneer het zadel op het paard ligt, klikken we hem direct los in de roundpenn zodat het paard even zelf kan ‘dealen’ met het zadel en de druk van de singel. Onze ervaring is dat de meeste paarden even een rondje rennen, een paar keer bokken en op die manier even zelf kunnen wennen aan dit nieuwe gevoel. Doe je dit niet en ga je meteen doorwerken met de ruiter, dan is de kans groot dat het paard ontploft als de ruiter wil wegstappen, omdat hij nog niet goed aan het zadel gewend is.
 
Longeren met dubbele lijnen
Als het paard rustig kan rondstappen met het zadel, is het tijd voor de volgende stap: longeren met dubbele lijnen. Door het paard op deze wijze te longeren, kun je hem vanaf de grond leren sturen en stoppen. Erg fijn als het paard dit al kent voordat de ruiter in het zadel klimt!
Wat wij erg belangrijk vinden bij het longeren, is dat het paard rustig wegstapt aan de lijn en er dus niet meteen vandoor gaat in draf of vliegende galop. Doet hij dit wel, dan is de kans groot dat hij dit gedrag ook gaat vertonen als de ruiter er straks op zit.
 
Aan de dubbele lijnen leren we het paard stappen, draven, galopperen, stoppen, sturen en een paar pasjes achterwaarts doen. Als dit allemaal goed gaat, kun je kijken hoe het paard reageert op de ruiter. Voor wij op een jong paard gaan zitten, beginnen we altijd met het hangen over het zadel. Op die manier kan het paard alvast leren omgaan met het gewicht van de ruiter en kan de ruiter er nog gemakkelijk afspringen als het paard er vandoor gaat.
Gaat dit goed? Dan kan de ruiter rustig gaan zitten. De eerste stappen zijn vaak erg lastig voor het paard, omdat hij niet goed weet hoe hij moet bewegen met het gewicht op zijn rug. Probeer als begeleider nu om het paard in een bocht een paar stappen mee te nemen, in plaats van hem in een rechte lijn voorwaarts te laten stappen, wat vaak moeilijker is voor ze. Erg belangrijk is dat je zorgt dat het paard je met beide ogen gezien heeft. Doordat de informatieopvolging tussen zijn ogen en hersenen anders verloopt dan bij ons, kan hij schrikken als hij voor zijn gevoel opeens iets ziet aan de andere kant.
 
Geef je paard tijd
Let er met een jong paard vooral op dat je niet te overmoedig wordt wanneer het goed gaat. De concentratieboog is nog heel kort en het is dan ook lastig om een langere tijd geconcentreerd te blijven op iets wat allemaal nieuw en spannend voor hem is. Je kunt beter meerdere korte sessies per week doen dan één keer een lange. Geef hem tijd om plezier te krijgen in het rijden. En gaat het ergens verkeerd? Wacht niet te lang met het inschakelen van een professionele trainer. Dit om te zorgen dat het probleem snel verholpen wordt.
En Joker? Die doet het inmiddels erg goed. Het opzadelen blijft een gevoelig punt bij hem, maar ook dit gaat gelukkig steeds beter. Onze ruiters kunnen inmiddels stappen en draven met hem, dus dat gaat helemaal goed komen.