Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Na de castratie: halve hengst of hele ruin?

Waarom gedraagt mijn gecastreerde paard zich niet als een ruin, maar nog steeds als een hengst? De redactie van ROS ging op zoek naar het antwoord.
  
Ruinen die na hun castratie nog steeds hengstengedrag vertonen, zijn in veel stallen te vinden. Sommige ruinen voelen zichzelf zelfs nog zo ‘mannelijk’ dat ze in de weide de hele tijd om de hengstige merries heen draaien en soms zelfs een dekpoging wagen. Uiteraard zonder enig succes. Maar ook al worden de merries niet meer drachtig, zo’n deklustig dier is vaak lastig tussen de andere paarden, bijvoorbeeld bij de plaatselijke rijvereniging, op een kinderboerderij of op een concours hippique.
  
In de pubertijd
De pubertijd van een paard begint vroeg, al op een leeftijd van zo’n tien tot twaalf maanden. De meeste hengsten worden gecastreerd op een leeftijd van een à twee jaar oud. Het is geen probleem om op latere leeftijd (bijvoorbeeld als de hengst is afgekeurd als dekhengst) een hengst te laten castreren, in tegendeel zelfs. Het castreren van een veulen heeft als nadeel dat het veulen nadien minder goed uitgroeit. Hij is minder bespierd, heeft een minder krachtige hals en oogt wat slungeliger dan wanneer hij langer hengst zou zijn gebleven.
  
Hengstengedrag
De teelballen van volwassen mannetjes hebben een dubbele functie: ze produceren niet alleen zaad, maar ook testosteron (mannelijk geslachtshormoon). Door een castratie, waarbij de teelballen operatief worden verwijderd, verdwijnen beide functies: gecastreerde mannetjes zijn onvruchtbaar doordat de zaadproductie wegvalt en hun paringsdrift verdwijnt doordat de productie van testosteron stopt. Als de castratie goed wordt uitgevoerd, tenminste.
 
Zes weken na de castratie kan een hengst geen merries meer bevruchten. Dat betekent echter niet altijd dat hij geen hengstengedrag meer vertoont. Het verdwijnen van dit gedrag kan enkele weken tot zelfs maanden duren.
Maar hoe komt het dat sommige gecastreerde paarden zich ook na die paar maanden hengst blijven voelen? Waarschijnlijk is bij deze paarden bij de castratie iets misgegaan. Het weefsel van de testikels is niet volledig verwijderd of een gedeelte van de bijbal is nog aanwezig, waardoor nog steeds hormonen (testosteron) worden geproduceerd. Zich voortplanten kunnen deze paarden zich niet meer, maar het typische hengstengedrag blijft hierdoor wel aanwezig. Een tweede ingreep – na een hormonenonderzoek door de dierenarts – is in dit geval aan te raden.
 
De meeste als hengst geboren paarden gaan als ruin door het leven. Dat wordt door de stamboeken in binnen- en buitenland bevestigd. De trend dat sporthengsten hun mannelijkheid behouden om bijvoorbeeld in de dressuurbak een imposante indruk te maken, neemt af. Toch zie je aan topvoorbeelden als Bonfire, Totilas, Salinero en – een aantal jaren geleden – Ferro dat juist hengsten – mits ze niet teveel hoeven te dekken – echte topprestaties kunnen leveren. En zeg nou zelf: het zou toch zonde zijn als deze toppers hun talent niet zouden kunnen doorgeven?
  
Tip Annemarie van der Toorn:
Persoonlijk vind ik dat je een paard alleen hengst moet houden als hij een sport‘performer’ is. Het hengst zijn heeft namelijk vaak veel nadelen. Niet met andere paarden naar buiten kunnen, problemen met stalling want niet iedereen wil een hengst. Een hengst heeft vaak niet echt een natuurlijke sociale omgeving.
 
Tip Annemarie van der Toorn:
Wanneer je een hengst hebt, moet je altijd opletten. Natuurlijk heb je brave en minder brave hengsten, maar hun natuurlijke instinct verplicht hen tot machtstrijd. Ben je geen paarden gewend, dan is het niet raadzaam om een hengst te nemen.