Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Op zoek naar je evenwicht: de onafhankelijke zit

Een goede onafhankelijke zit is de basis van het paardrijden. Of je nu recreatief rijdt, springt of dressuur rijdt, als je houding en zit goed zijn, pluk je daar altijd je vruchten van. Maar wat is nu toch de onafhankelijke zit? Hoe weet je dat je in perfecte balans zit? Lisanne Thomas van Indigo Horsetraining vertelt.
 
"De onafhankelijke zit wil zeggen dat je in een verticale balans op je paard zit, zonder dat je het paard op welke manier dan ook remt of stoort in zijn bewegingen”, begint Lisanne. “Dat wil dus zeggen dat je je lichaam laat bewegen door de beweging van het paard onder je. Waarom dat zo belangrijk is? Wij willen dat een paard zich gemakkelijk en soepel kan voortbewegen. En als je bijvoorbeeld dressuur rijdt, wil je dat je paard een horizontale balans vindt om later tot een verzameling te komen en dat hij zijn rug soepel en vrij kan bewegen. Maar dat kan alleen wanneer jij dat met je eigen lijf toestaat.”
 
Bijna recht is scheef!
Het is niet gemakkelijk om de onafhankelijke zit te vinden en te behouden, waarschuwt Lisanne. “Allereerst is het belangrijk om te controleren of jouw perceptie van recht, ook daadwerkelijk recht is. Want wist je dat je hersenen jouw normale manier van zitten als recht en dus als normaal registreren? Een houding die lang niet altijd recht en ontspannen is. Het kan best zijn dat je een paar centimeter te ver voorover zit, maar dat je hersenen dit als recht registreren. Op het moment dat je hierin gecorrigeerd wordt, zit je voor je gevoel scheef. Dan lijkt het voor jezelf dat je te ver achterover of onderuitgezakt zit. Wat echt recht is, voelt voor jou scheef, waardoor het moeilijk is om jezelf te corrigeren.” Wanneer je niemand in je omgeving hebt die jou kan wijzen op je houding, is het een optie om te oefenen met spiegels. Hierin kun je zien of je houding overeenkomt met het plaatje in je hoofd.
 
Vanaf de grond
Om echt onafhankelijk te leren zitten, is het belangrijk om de juiste oefeningen voorhanden te hebben. “Begin in ieder geval op de grond. Ga naast de spiegel staan en kijk of je gewicht goed verdeeld is over je voeten en of jouw rijhouding – die je ook kunt aannemen als je niet op je paard zit – overeenkomt met het gevoel dat je hebt. Wat een hele goede tip is om je rechte balans te vinden, is om een keer voorover en achterover te gaan staan, om afwisselend op je linker- en rechterbeen te gaan staan en om van daaruit je middelpunt te zoeken.” Later, in het zadel, kun je dezelfde oefening uitvoeren. “Je zoekt naar het punt waar je zo min mogelijk spierspanningen nodig hebt om rechtop te blijven staan of zitten. Als je teveel voorover zit bijvoorbeeld, dan trekt de zwaartekracht aan je, waardoor je genoodzaakt bent om de spieren in je rug en bovenbenen aan te spannen om niet voorover te vallen. Als je achterover gaat zitten, dan zul je je bovenbeenspieren en buikspieren moeten aanspannen. Ga steeds voor- en achterover zitten en leun naar links en rechts. Maak je beweging steeds kleiner, totdat je het punt bereikt waarop je zo min mogelijk spieren spant. Het is net alsof je lijf op dit punt lichter voelt. Het punt waarop je rechtop zit.”
 
TIP van Lisanne Thomas:
De beste manier om een goede onafhankelijke zit aan te leren, is door te oefenen op een paard dat gelongeerd wordt en lichtjes bijgezet is. Leer je paard om in alle drie de gangen ontspannen te lopen, lang en laag, op boeghoogte, met een goede impuls. Zorg dat hij zijn rug vrij en losjes maakt. Pas daarna kun je op zijn rug gaan zitten.
 
Licht en losjes
Wanneer je een goede onafhankelijke zit hebt, voelt je lijf licht en losjes. “Trek geen holle rug, laat je schouders niet naar voren afhangen, maar zit ontspannen en recht. Alle spieren aan de oppervlakte, al je bewegingsspieren, moeten volledig ontspannen zijn. Alleen de dieper gelegen houdingsspieren die je rechtop houden, mogen worden aangespannen. Als je gewrichten moeten dusdanig los en ontspannen zijn, dat ze door het paard te bewegen zijn. Dan heb je een verticale balans.”
 
Als de ruiter een goede onafhankelijke zit heeft, kan het paard zich heel vrij bewegen. “Wanneer het paard moet bewegen terwijl de ruiter klemt met zijn benen, heeft hij constant het gevoel dat er een wasknijper om hem heen zit. Het paard wordt de hele tijd geremd in zijn beweging. Een echte onafhankelijke zit maakt dat het paard nergens tegen de ruiter aanbotst. Zo stimuleer je je paard om vrijheid in de beweging te nemen, waardoor hij de uitdrukking van die bewegingen ook steeds groter kan maken.”
Het is volgens Lisanne verstandig om de onafhankelijke zit te oefenen op een paard dat een lichte mate van gymnastische voorbereiding heeft gehad. “Een paard dat al rechtgericht en soepel is, met een goed ruggebruik, kan een ruiter op zijn beurt leren zitten. Wanneer zowel de ruiter als het paard niet in balans zijn of stijf zijn echter, volgt vaak een neerwaartse spiraal.  Een paard dat niet in balans is, brengt de ‘groene’ ruiter vaak nog meer uit balans. Die ruiter maakt met zijn verkeerde houding het paard vervolgens nog instabieler, en vice versa. Probeer dat te voorkomen.”
 
Longeren
De beste manier om een goede onafhankelijke zit aan te leren, is door te oefenen op een paard dat gelongeerd wordt en lichtjes bijgezet is. Leer je paard om in alle drie de gangen ontspannen te lopen, lang en laag, op boeghoogte, met een goede impuls. Zorg dat hij zijn rug vrij en losjes maakt. Pas daarna kun je op zijn rug gaan zitten. “Als je paard nog niet in een horizontale balans kan lopen, kan hij dat beter leren zonder de belasting van het ruitergewicht, want dat maakt het alleen maar moeilijker. Ontspannen lopen aan de longe, met een lichte nageeflijkheid, dat is wat je nodig hebt voordat je zelf aan je houding en zit kunt gaan werken.” De volgende stap is om zelf op het paard te gaan zitten. “Doe dit ook aan de longe, dan hoef je je namelijk nog niet te bekommeren over sturen, over richting en over tempo en kun je je helemaal concentreren op je eigen zit.”
 
Aandacht
Volgens Lisanne wordt nog onvoldoende aandacht besteed aan het belang van een goede onafhankelijke zit. “Op sommige maneges zie je helaas nog dat hier algemene, oude aanwijzingen worden gebruikt als knieën in het zadel, hakken omlaag drukken en handen stil. Dit zijn eigenlijk contraproductieve aanwijzingen, want als jij je knieën in het zadel drukt, dan duw je je zitbeenbotjes uit het zadel. Je zet je heupen vast en je blokkeert hierdoor de schouderbladen van het paard. Als je je hakken omlaag drukt, span je je hele been aan en rem je je paard af in zijn beweging. Al die dingen die te maken hebben met een gefixeerdere houding, fixeren het paard ook. De kunst is juist om zelf niet te bewegen, maar wel die mate van soepelheid te hebben om je door het paard te laten bewegen. Om de beweging van het paard maximaal te kunnen absorberen met je eigen lichaam. Pas dan kun je verder.”   
 
TIP van Lisanne Thomas

Het is belangrijk om te controleren of jouw perceptie van recht, ook daadwerkelijk recht is. Want wist je dat je hersenen jouw normale manier van zitten als recht en dus als normaal registreren? Wanneer je niemand in je omgeving hebt die jou kan wijzen op je houding, is het een optie om te oefenen met spiegels. Hierin kun je zien of je houding overeenkomt met het plaatje in je hoofd.
 
Wil je meer lezen over de onafhankelijke zit? Lees dan In balans met je paard van Lisanne Thomas, verkrijgbaar via Media Boekenservice, Bol.com en Paardentips.com