Fresh Bloemen & Planten Tuinontwerp Beet Duiken Rovers Karper Mama Wetenschap in beeld Historia GoodFood Hart voor dieren

Beter rijden: houding van hoofd en hals

Ruiters, amazones en menners sleutelen graag aan de voorhand van hun paard. Loopt hun paard met hoofd en hals wel in de gewenste positie? Wanneer dit niet het geval blijkt, wordt vaak met de hand meer of minder druk gegeven, om een mooi plaatje te creëren. Van een goede houding is echter geen sprake.

De hoofd-halshouding is eigenlijk het eindproduct van het losgelaten lichaam, de aanleuning en de daarmee samengaande balans in het lichaam”, vertelt Riny Rutjens. "Zo’n houding verkrijg je niet zomaar. Ik begin maar meteen met een heel mooi voorbeeld. Eind oktober hebben we in Tilburg een wedstrijd verreden, bedoeld voor jonge paarden, grooms en hobbyisten. Ruim honderd combinaties verschijnen hier jaarlijks aan de start. En al zo lang de wedstrijd wordt verreden, stel ik mijn paarden hiervoor beschikbaar. Meestal laat ik een groom voor mij rijden. En als ik zelf rijd, dan verschijn ik altijd met een span jonge paarden aan de start. Zo ook dit jaar. Ik ben met twee jonge schimmels naar Tilburg gekomen. Eigenlijk volledig tegen mijn geloof in, want ik heb altijd bruine paarden op stal staan. Mijn verschijning leverde dan ook de nodige reacties op. De schimmel had ik aangeboden gekregen van iemand die zijn paard wilde verkopen. Ik zei hem: ‘die hoef je niet te brengen, daar begin ik niet aan’, maar hij hield voet bij stuk omdat het volgens hem zo’n fijn paard voor mij was. Daarom spraken we af dat ik het paard drie weken zou proberen. Ik zette hem in de koets en vanaf het eerste moment toonde het paard takt, schwung en had hij zijn hoofd erop staan. Precies zoals ik mijn paarden graag wil hebben. Om een lang verhaal kort te maken, het paard heb ik uiteindelijk gekocht. En ik heb er zelfs een tweede schimmel bij aangeschaft. Toen ik in Tilburg reed, kreeg ik van iedereen complimenten. Natuurlijk, de schimmels zijn nog ‘groen’ in hun werk, maar ze hebben veel talent. Ze zijn makkelijk in hun lijf en makkelijk in hun beweging.”

Oefeningen
"Vroeger zei Tjeerd Velstra al tegen mij dat je een goed paard gewoon kon kopen”, vertelt Riny, "maar ik had daarvoor de middelen niet. En dan moet je zelf je paard trainen, om de juiste houding te krijgen. Ik had altijd het ideale beeld voor ogen, wanneer ik met mijn paarden aan het trainen was. Maar helaas heeft niet ieder paard het in zich om dit niveau te halen. De weg naar een top houding is dan lang en moeilijk. En soms ook onmogelijk. Ook dat moet je accepteren. Een paard dat van nature niet de juiste houding heeft, heeft vaak ook geen goede achterhand.”
Om je paard te gymnastiseren, adviseert Riny om te longeren met een dubbele longe. "Longeer altijd met twee lijnen, zodat je paard leert op eigen benen te lopen. Gebruik altijd leren lijnen, omdat deze je signaal beter doorgeven. En omdat leren lijnen niet gaan wapperen in de wind. Tijdens het longeren kun je je paard uitdagen door te werken met cavaletti, die best hoog mag worden neergezet. Twintig centimeter is een prima hoogte. Je paard wordt door het lopen losser in zijn lijf, zijn hele lichaam wordt leniger.”
Goed longeren is geen sinecure, benadrukt Riny. "Voor een goede houding is ook de samenwerking tussen de hand van de menner en de paardenmond enorm belangrijk. Want heb je een paard dat tijdens het longeren gaat hangen op zijn bit, dan creëer je een duwer. Je paard gaat op de kop lopen en daarmee raak je alleen maar verder met huis.”

Karakters
De keuze in paardentypes is eindeloos. Maar in de mensport zijn volgens Riny met name de rechthoekige modellen paarden populair. "Deze paarden lopen vaak van nature met de hals erop. Ze hebben een goede front én een sterke achterhand. Met deze paarden heb je een enorm voordeel in de training. Maar heb jij een paard dat super gebouwd is, met een mooie achterhand, een mooie hoek in het achterbeen, een sterke lendenenpartij, goede, sterke benen en met goede voeten, dan is het nog steeds niet vanzelfsprekend dat dit paard het ook goed doet in de sport. Er komt nog iets meer bij kijken, namelijk het karakter. Wanneer het karakter niet goed is, als je paard niet met je mee wil denken, dan ben je nog steeds nergens. Mijn paard waarmee ik toentertijd wereldkampioen ben geworden, was een heel fijn paard. Maar eigenlijk was hij iets te lief voor de topsport. Werken wilde hij wel, maar ik moest hem altijd motiveren om iets te doen. Hij moest van alle kanten bewerkt worden om goed te lopen. Uiteindelijk is het me gelukt om hem op de juiste manier te laten presteren, maar ik heb toch twee jaar lang met dit paard moeten werken om dit voor elkaar te krijgen. Om het niveau te halen wat ik voor ogen had. Als ik hier achteraf op terugkijk, dan lijk ik wel gek. Twee jaar lang heb ik zo’n vijftien uur per week gewerkt aan zijn houding. En dan heb ik de overige training, bijvoorbeeld op het gebied van stelling en buiging nog niet meegerekend. Een enorme investering. Maar ja, de tijd had ik, het geld om een toptalent te kopen, niet.”

Betere hoofd-halshouding

"Als je uitsluitend hobbymatig rijdt, hoef je helemaal geen topper te kopen. Dan kun je door te longeren en door je paard cavaletti te laten lopen, al heel veel bereiken”, vertelt Riny. "Voordat je met je paard aan het trainen gaat, is het belangrijk dat je controleert of je paard veterinair gezond is. Hij moet geen pijn hebben en er mogen geen blokkades zijn in zijn lichaam. Ook het hoefbeslag van je paard is erg belangrijk. Helaas kom ik nog veel paarden tegen die slecht beslagen zijn. Tot slot is het noodzakelijk om een passend bit voor je paard te zoeken. Alleen als het bit goed past, kun je goed samenwerken.”

Loopt je paard goed aan de longe, dan kun je hem gaan trainen in de enkelspan. Riny: "In een enkelspan ben je echt één op één met je paard bezig en kun je je volledig richten op zijn houding. Echter alleen bij paarden die de wil hebben om te werken, die een zekere drang naar voren hebben, kun je een mooie hoofd-halshouding verkrijgen. Zijn drang naar voren kun je namelijk opvangen met je leidsels, dan komt hij vanzelf omhoog. Zorg er wel voor dat je altijd rijdt op een goede ondergrond, bijvoorbeeld op de weg. En zorg ervoor dat de koets niet te zwaar is, zodat je paard niet hoeft te ‘sleuren’. Want dan kan hij nooit elegant lopen. En dat is immers waarnaar je op zoek bent.”